ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਿਆਲ

ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਹਗਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ, ਜਲੰਧਰ : ਬੁਢਾਪਾ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 60 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਗੜਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਚ ਮੋਤੀਆਬਿੰਦ, ਪਿੱਠ ਤੇ ਗਰਦਨ ਚ ਦਰਦ, ਗਠੀਏ, ਪੁਰਾਣੀ ਰੁਕਾਵਟ ਪਲਮਨਰੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸੂਗਰ ਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਖੁਰਾਕ ਚ ਕੁਝ ਖਾਸ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਚ ਪਨੀਰ, ਅੰਡੇ ਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਫੈਟੀ ਮੱਛੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੁਨਾ, ਮੈਕਰੇਲ ਤੇ ਸਾਲਮਨ, ਕੁਝ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ, ਸੰਤਰੇ, ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਤੇ ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। --- ਸਿਆਲਾਂ ਚ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ : ਡਾ. ਲਾਲ ਲਾਲ ਆਰਥੋਕੇਅਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਚ ਗਠੀਏ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇਸ ਉਮਰ ਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਤੇ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੋ। ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਖਾਓ। ਸਰਦੀਆਂ ਚ ਪਸੀਨਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦਿਨ ਚ ਇਕ ਵਾਰ ਧੁੱਪ ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਬੈਠੇ। ਗਰਮੀਆਂ ਚ ਵੀ ਸਵੇਰੇ 10 ਮਿੰਟ ਧੁੱਪ ਚ ਜ਼ਰੂਰ ਬੈਠੇ। --- ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦੈ ਖ਼ਤਰਾ : ਡਾ. ਰਾਏ ਡਾ. ਅਨਮੋਲਸ ਨਿਊਰੋ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਡਾ. ਅਨਮੇਲ ਸਿੰਘ ਰਾਏ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਖੁਰਾਕ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ, ਹਾਰਟ ਫੇਲ੍ਹ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। --- ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ’ਚ ਕੈਂਸਰ, ਬੀਪੀ, ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ : ਡਾ. ਮਾਰਕਨ ਮਾਰਕਨ ਹਾਰਟ ਕੇਅਰ ਕਲੀਨਿਕ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਮਾਰਕਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਚ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਸਾਲ ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਰੁਟੀਨ ਚੈਕਅੱਪ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਵਾਓ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ। ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬੀਪੀ ਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। -- ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨਾ ਛੱਡੋ : ਡਾ. ਸੋਢੀ ਗੋਵਿੰਦਮ ਮੈਡੀਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਬੀਕੇ ਸੋਢੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸੰਵੇਦਕ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਚ ਅਜਿਹਾ ਫਰਸ਼ ਨਾ ਬਣਾਓ ਜੋ ਫਿਸਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ। ਮਾਨਸਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 75 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਡਿਮੇਨਸ਼ੀਆ ਤੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਢ-ਗੁਆਂਢ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖੋ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠ ਕੇ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਨਾ ਜਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠੇ ਫਿਰ ਜਾਓ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਘਰ ਚ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਰੱਖੋ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਚ ਬਾਗਬਾਨੀ, ਪੇਂਟਿੰਗ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ੌਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। --- ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟਦੀ ਹੈ : ਡਾ. ਅਰੋੜਾ ਅਰੋੜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਰੋੜਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੁਢਾਪੇ ਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੋਤੀਆਬਿੰਦ ਤੇ ਮੈਕੂਲਾ ਡੀਜਨਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਮਰ ਵੱਧਣ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ 60-65 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲੋਂ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧੁੱਪ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਨਗਲਾਸ ਪਹਿਨਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਟੀਵੀ-ਮੋਬਾਈਲ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਕਰੋ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਚ ਟੀਵੀ ਨਾ ਦੇਖੋ। ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਗਾ-ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। ਦਿਨ ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੈਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।