ਸਾਵਧਾਨ ! ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਫੜਿਆ ਮੋਬਾਈਲ ਬਣ ਰਿਹਾ 'ਸਲੋਅ ਪੋਆਇਜ਼ਨ', ਮੋਟਾਪੇ ਨੇ ਫੜੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ
ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 10-16 ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ (BMI ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ) ਅਨੁਸਾਰ, 31% ਬੱਚੇ (10-16 ਸਾਲ) ਭਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 18.6% ਓਵਰਵੇਟ ਅਤੇ 12.4% ਓਬੀਜ਼ (ਬਹੁਤ ਮੋਟੇ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ (NFHS) ਅਨੁਸਾਰ, 0-5 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ 2% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 4% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
Posted By alisha
Publish Date: Tue, 03 Mar 2026 10:48 AM (IST)
Updated Date: Tue, 03 Mar 2026 10:57 AM (IST)
ਜਗਦੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਜਲੰਧਰ: ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਵਧਦਾ ਸਕਰੀਨ ਟਾਈਮ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਰੋਨਾ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਦਰ 2 ਤੋਂ 3 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਾਲ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 10-16 ਸਾਲ ਦੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਅਧਿਐਨ (BMI ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ) ਅਨੁਸਾਰ, 31% ਬੱਚੇ (10-16 ਸਾਲ) ਭਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 18.6% ਓਵਰਵੇਟ ਅਤੇ 12.4% ਓਬੀਜ਼ (ਬਹੁਤ ਮੋਟੇ) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਮਿਲੀ ਹੈਲਥ ਸਰਵੇ (NFHS) ਅਨੁਸਾਰ, 0-5 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾਪਾ 2% ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 4% ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ
ਡਾ. ਸੌਰਭ ਉੱਪਲ (ਬਾਲ ਐਂਡੋਕਰੀਨੋਲੋਜਿਸਟ): ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਕਰ 100 ਬੱਚੇ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 140 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਸਕੁਟ ਅਤੇ ਚਿਪਸ ਦੇਣਾ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਡਾ. ਐਮ.ਐਸ. ਭੁਟਾਨੀ (ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, IMA): ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਉਣ ਜਾਂ ਰੁਝੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਊਟਡੋਰ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਟਾਪਾ ਵਧਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਖ਼ੁਰਾਕ: ਪੈਕੇਜਡ ਸਨੈਕਸ, ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕਸ, ਚਾਕਲੇਟ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ।
ਸਕਰੀਨ ਟਾਈਮ: ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ।
ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ: ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਏਸੀ (AC) ਵਾਲੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ।
ਓਵਰ ਈਟਿੰਗ: ਸਕਰੀਨ ਦੇਖਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ
ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ: ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਦਲੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।
ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਕਾਬੂ: ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਟੈਬਲੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ।
ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਮਿੰਟ ਖੇਡਾਂ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਕਰੀਨ ਡੀਟੌਕਸ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲਓ।
ਸਕੂਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।