ਰਿਆੜਕੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ’ਚ 1857 ਦੇ 282 ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਸਮਾਗਮ

ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ

ਕਾਦੀਆਂ : ਰਿਆੜਕੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਤੁਗਲਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸੰਨ 1857 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਅਜਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ 282 ਸ਼ਹੀਦ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲਾ ਸਮਾਗਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਇੰਟੈਕ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਰਿਆੜਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਦੇ ਡਾ. ਐੱਮਐੱਸ ਰੰਧਾਵਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ 28 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੁਦਾਈ ਦੀ 12ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਥੀਆਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਤੌਹੀਨਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ‘ਕਾਲਿਆਂਵਾਲਾ ਖੂਹ’ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੈਕਚਰ, ਸੰਨ 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਅਤੇ ਖੂਹ ਦੀ ਮੁੜ-ਖੋਜ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਪਾਵਰਪੋਇੰਟ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਗਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਫੋਟੋ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ 2014 ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੀਵੰਤ ਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਾਧਿਅਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਬਦ ਗਾਇਨ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਿਆੜਕੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਲੈਕਚਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਾਟਕ ਵੀ ਮੰਚਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1857 ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੋਛੜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਥੱਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਸੰਭਵ ਹੋਈ, ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਕਤਾ ਸਨ। ਅਨੀਤਾ ਸਰੀਨ ਕਿਤਾਬ ‘ਰਿਵੋਲਟ ਆਫ ਅਜਨਾਲਾ 1857 – ਦ ਨਰਸੰਹਾਰ’ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਨੇ ਵੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਰਿਆੜਕੀ ਕਾਲਜ ਤੁਗਲਵਾਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਰਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਛੜ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲਬਧੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਰਿਟਾ.), ਵੀਐੱਸਐੱਮ, ਕਨਵੀਨਰ ਇੰਟੈਕ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ 1857 ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ। ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਕਨਵੀਨਰ ਇੰਟੈਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਕੂਪਰ ਰੋਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ 282 ਸ਼ਹੀਦ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕੌਲੋਨੀਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰੀਨ ਨੇ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।