- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
Republic Day 2026: ਕਿਉਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਝੰਡਾ?
ਹਰ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ 15 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤਰੀਕਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਅੰਤਰ ਵੱਲ ਗੌਰ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਯਾਨੀ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 26 ਜਨਵਰੀ (Republic Day 2026) 'ਤੇ ਕਰਤੱਵ ਪੱਥ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sat, 24 Jan 2026 01:13 PM (IST)
Updated Date: Sat, 24 Jan 2026 01:15 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ 15 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤਰੀਕਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਅੰਤਰ ਵੱਲ ਗੌਰ ਕੀਤਾ ਹੈ?
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਿਵਸ ਯਾਨੀ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਝੰਡਾ ਫਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 26 ਜਨਵਰੀ (Republic Day 2026) 'ਤੇ ਕਰਤੱਵ ਪੱਥ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।
ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੁਖੀ ਬਨਾਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ
ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ। 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ 'ਪਹਿਲਾ ਨਾਗਰਿਕ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਤਿਰੰਗਾ ਫਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਜਦੋਂ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ, ਉਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ, ਪਰ 1950 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਉਦੋਂ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣ ਗਈ।
'ਧਵਜਾਰੋਹਣ' (Flag Hoisting) ਅਤੇ 'ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ' (Flag Unfurling) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
15 ਅਗਸਤ (ਧਵਜਾਰੋਹਣ - Flag Hoisting): ਇਸ ਦਿਨ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਰੱਸੀ ਰਾਹੀਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉੱਪਰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ।
26 ਜਨਵਰੀ (ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਉਣਾ - Flag Unfurling): ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਝੰਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਪਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਸੀ ਖਿੱਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ 26 ਜਨਵਰੀ, ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਮੁਰਮੂ ਨੂੰ ਕਰਤੱਵ ਪੱਥ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਦੇਖੋਗੇ, ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਓ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।