'ਐਪਸਟੀਨ ਫਾਈਲਜ਼' ਦੀ ਬਿਹਾਰ ’ਚ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਧਮਕ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ

ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਪਾਸਵਰਡ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੈਕਰਸ ਈਮੇਲ, ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਬਿਨਾਂ URL ਜਾਂਚੇ ਲੋਗ-ਇਨ ਕਰਨਾ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ URL ਵੈਰੀਫਾਈ ਕੀਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਲੋਗ-ਇਨ ਕਰਨਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੱਦਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਟਰੈਂਡਿੰਗ ਟਾਪਿਕ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲਿੰਕ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਨਲਾਈਨ ਚੈਲੇਂਜ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਸੰਕਟ

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਧਦੇ ਆਨਲਾਈਨ ਚੈਲੇਂਜ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੋਸਤੀ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਸੋਸ਼ਲ ਐਕਸੈਪਟੈਂਸ ਅਤੇ FOMO ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਲਾਈਕਸ ਅਤੇ ਕਮੈਂਟਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੱਟ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਬਦਲਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੁਪਤਤਾ, ਮੋਬਾਈਲ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਾਇਰਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਕੀ ਹੈ ‘ਐਪਸਟੀਨ ਫਾਈਲਜ਼’?

‘ਐਪਸਟੀਨ ਫਾਈਲਜ਼’ ਦਰਅਸਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਦਾਲਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰੀਕੀ ਅਰਬਪਤੀ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮ ਜਿਨਸੀ ਅਪਰਾਧੀ ਜੈਫਰੀ ਐਪਸਟੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਐਪਸਟੀਨ 'ਤੇ ਨਾਬਾਲਗ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਸਨ।

ਵਰਜੀਨੀਆ ਗਿਫਰੇ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ

ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਲ 2015 ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਣਹਾਨੀ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸਨ, ਜੋ ਐਪਸਟੀਨ ਦੀ ਪੀੜਤ ਵਰਜੀਨੀਆ ਗਿਫਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਘਿਸਲੇਨ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਵਿਰੁੱਧ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕੇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਗਵਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ, ਈਮੇਲ, ਹਵਾਈ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਪਸਟੀਨ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ।

ਇਸ ਦੀ ਇੰਨੀ ਚਰਚਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

‘ਐਪਸਟੀਨ ਫਾਈਲਜ਼’ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ ਇਸ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ, ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਐਂਡਰਿਊ ਅਤੇ ਅਰਬਪਤੀ ਬਿਲ ਗੇਟਸ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਪਰ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਪਸਟੀਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ।

ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲੂ

2019 ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਐਪਸਟੀਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣ ਇਲਜ਼ਾਮਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇੰਝ ਰੱਖੋ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ:

• ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਜੀਮੇਲ ਆਈਡੀ ਜਾਂ ਓਟੀਪੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਦਰਜ ਨਾ ਕਰੋ।

• ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅਹਿਮ ਖਾਤਿਆਂ 'ਤੇ Two-Factor Authentication ਜ਼ਰੂਰ ਚਾਲੂ ਰੱਖੋ।

• ਕਿਸੇ ਵੀ ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।

• ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1930 'ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ cybercrime.gov.in 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਓ।

ਸਾਈਬਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼

ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਮਾਮਲਾ ‘ਐਪਸਟੀਨ ਫਾਈਲਜ਼’ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਾਇਰਲ ਟ੍ਰੈਂਡ ਦਾ, ਸਤਰਕਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਚਾਅ ਹੈ।