9 ਦਿਨਾਂ 'ਚ 90 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਹੁਣ ਕਿੰਨੇ ਵਧ ਜਾਣਗੇ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਭਾਅ?

ਰਾਜੀਵ ਕੁਮਾਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਈਰਾਨ ਯੁੱਧ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ 250 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਗਲੇ 7-8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ (ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ) ਦੀ ਕੀਮਤ $65 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ $90 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਸਿਰਫ ਵਧਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਵਧਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੋਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਵੀ ਵਧੇਗੀ

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 10 ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ 13-14 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੇਸਲਾਈਨ ਕੀਮਤ ($70 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ) ਵਿੱਚ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਵਿੱਚ 30 ਬੇਸਿਸ ਪੁਆਇੰਟ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦਾ ਭਾਰ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੋਰ ਵਧੇਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਬੇਰੋਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਕੀਮਤ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ

ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਸ ਵੇਲੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੰਪ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਮੂਲ ਕੀਮਤ, ਭਾੜੇ ਸਮੇਤ, ₹55-58 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ ₹20 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਵਸੂਲਦੀ ਹੈ। ਡੀਲਰਾਂ ਦਾ ਮਾਰਜਿਨ ਲਗਭਗ ₹4 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੈਟ ਵਜੋਂ ਲਗਭਗ ₹15.50 ਵਸੂਲਦੀ ਹੈ। ਵੈਟ ਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ 20 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇਲ

ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸੈੱਲ (ਪੀਪੀਏਸੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ 40 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ 27 ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ, 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਯਾਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ (ਓਪੇਕ) ਤੋਂ ਆਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ 206.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ।

ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ 46.9 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਯੁੱਧ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣੀ ਤੈਅ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਪੀਏਸੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਖਪਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 5.74 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ 4.44 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਸੀ।