- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਲਓ ਜੀ ਹੁਣ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ, ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਉੱਗਣਗੇ 60 ਆਲੂ, ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਬੀਜ
ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਲੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ 'ਆਲੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ' ਨੇ ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਪੌਦੇ ਤੋਂ 60 ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ (ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਆਲੂ) ਮਿਲਣਗੇ। ਆਲੂ ਦੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ 'ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ' ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
Posted By Sunita
Publish Date: Thu, 11 Jun 2026 11:07 AM (IST)
Updated Date: Thu, 11 Jun 2026 11:11 AM (IST)
ਪ੍ਰਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ, ਕਰਨਾਲ - ਝੋਨੇ ਅਤੇ ਕਣਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ਬਾਨੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਆਲੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਗੜ੍ਹ ਸਥਿਤ 'ਆਲੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ' ਨੇ ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਪੌਦੇ ਤੋਂ 60 ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ (ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਆਲੂ) ਮਿਲਣਗੇ। ਆਲੂ ਦੇ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ 'ਗੇਮ ਚੇਂਜਰ' ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਹਰਿਆਣਾ ਹੁਣ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 34 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਕਿਸਮਾਂ- ਕੁਫ਼ਰੀ ਉਦੈ, ਪੁਖਰਾਜ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਮੋਹਨ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਚਿਪਸੋਨਾ, ਕੁਫ਼ਰੀ ਸੂਰਿਆ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਾਮਗੜ੍ਹ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ "ਕੁਫ਼ਰੀ ਉਦੈ" 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਊਬਰ (ਆਲੂ) ਬਣਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੀਜ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਫੰਗਸ ਰਹਿਤ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਮੁਕਤ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ?
ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਖੇਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾ ਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੰਟਰੋਲਡ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਬੀਜ ਦੇ 60 ਆਲੂ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਨੈੱਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪੌਦਾ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰੇਗਾ ਪੂਰੀ
1. ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਕੋਕੋਪੀਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 'ਕੁਫ਼ਰੀ ਉਦੈ' ਕਿਸਮ ਵਿੱਚ ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ।
2. ਖੇਤੀ ਦੀ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ।
3. ਹੁਣ ਤੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਆਲੂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
4. ਹਰਿਆਣਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 34 ਹਜ਼ਾਰ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਆਲੂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੇਗਾ ਨੈੱਟਵਰਕ
ਸ਼ਾਮਗੜ੍ਹ ਆਲੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਰੀਬ 4500 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲਾ ਆਲੂ ਦਾ ਬੀਜ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਪੌਦਾ 60 ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਬੀਜ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ।
ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਲੂ ਉਤਪਾਦਕ ਬੈਲਟ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਆਪਣੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਲੂ ਦਾ ਬੀਜ ਦੇਣ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇਗਾ।
"ਐਰੋਪੋਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੌਦੇ ਤੋਂ 60 ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ 40 ਮਿੰਨੀ ਟਿਊਬਰ ਹੀ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ, ਸਹੀ ਨਿਊਟ੍ਰੀਐਂਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ) ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ (ਐਕਸਪੋਰਟ) ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"
- ਡਾ. ਮਨੋਜ ਭਾਨੂਕਰ, ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਲੂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੇਂਦਰ, ਸ਼ਾਮਗੜ੍ਹ, ਕਰਨਾਲ