- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਦੇਸ਼ 'ਚ LPG ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਬਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੜੀ; 95% ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਭਾਰੀ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. (LPG) ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Posted By Sunita
Publish Date: Sat, 14 Mar 2026 10:14 AM (IST)
Updated Date: Sat, 14 Mar 2026 10:16 AM (IST)
ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. (LPG) ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਘੇਰਾ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਬਦਲਾਅ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗੈਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੜੀ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਲੋਕ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼ (Strait of Hormuz) ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
LPG ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਬਦਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਵਾਧਾ: ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ 62 ਫੀਸਦੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ 2026 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ 95 ਫੀਸਦੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਕਨੈਕਸ਼ਨ: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 33 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਹਨ।
ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ: 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਬਦੀਲੀ: ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਘਰ-ਘਰ ਗੈਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜ, ਗੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਘਟਿਆ।
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ।
ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਘੱਟ ਹੋਈ।
LPG ਦਾ ਆਯਾਤ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਭਾਰਤ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਯੂ.ਏ.ਈ. (UAE) ਤੋਂ ਐਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਜਹਾਜ਼ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹਾਰਮੁਜ਼' ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਾਰਨ ਇਸ ਰਸਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਮਿਕਾ ਰਵੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ 'ਡਿਊਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਡਿਪੈਂਡੈਂਸੀ' (ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਦੋਹਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ) ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ: ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ LPG ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ ਜਾਂ ਡੀਜ਼ਲ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਖਰਚ ਦਾ ਲਗਭਗ 7.5 ਤੋਂ 10.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2011 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।