- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼: ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ 'ਦੁਬਲਾਪਨ' ਵੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ
ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਾਰਿਸ਼ਾ ਅਨਵਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪਾ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਆਤਮ-ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Posted By alisha
Publish Date: Mon, 05 Jan 2026 11:40 AM (IST)
Updated Date: Mon, 05 Jan 2026 11:46 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਚੁਣੌਤੀ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪੇ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦੁਬਲੇ-ਪਤਲੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਏਮਜ਼ (AIIMS) ਅਤੇ ICMR ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੱਧੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ
'ਜਰਨਲ ਆਫ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 18 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 1,071 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
- 49% ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ (Body Image Distress) ਵਿੱਚ ਹਨ।
- 47% ਘੱਟ ਭਾਰ (Underweight) ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਆਮ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਪਗ 36% ਪਾਈ ਗਈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪੇ ਦੀ ਨਹੀਂ
ਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਵਾਰਿਸ਼ਾ ਅਨਵਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪਾ ਹੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਆਤਮ-ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੀੜਾ
ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਮਾਨਸਿਕ ਅਸਰ ਭਾਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਮੋਟਾਪਾ: ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ।
ਦੁਬਲਾਪਨ: ਚਿੰਤਾ, ਇਕੱਲਾਪਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਹਰ ਚੌਥਾ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਰਾਇ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੋਰੀ ਗਿਣਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ
ਏਮਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ. ਪਿਊਸ਼ ਰੰਜਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿੱਲੋ ਅਤੇ ਕੈਲੋਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਡਾਈਟ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਤੀ 'ਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਲੋੜ
ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਵਲ ਕੇ. ਵਿਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਹਤ ਰਣਨੀਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾਪੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ 'ਬਾਡੀ ਇਮੇਜ' ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੋਝ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।