- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਕੂਲਾਂ ’ਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੋਈ ਮਹਿੰਗੀ; ਫੀਸਾਂ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ 15-30% ਵਾਧਾ, NCERT ਨਾਲੋਂ 7-8 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਾਮ
ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੀਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੀਸਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 20 ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ 30 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। NCERT ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਖਰੀਦਣੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Sun, 22 Mar 2026 12:14 PM (IST)
Updated Date: Sun, 22 Mar 2026 12:16 PM (IST)
ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ, ਪਟਨਾ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੀਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫੀਸਾਂ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ 20 ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 25 ਤੋਂ 30 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। NCERT ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਤੋਂ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਖਰੀਦਣੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਕੂਲ ਸੰਚਾਲਕ NCERT ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ 'ਸਾਈਡ ਬੁੱਕਸ' ਵੀ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅਭਿਭਾਵਕ ਸੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਰਾਏ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਮਨਮਾਨੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੀਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਦਾਖਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੀ-ਐਡਮਿਸ਼ਨ, ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ, ਵਿਕਾਸ ਫੰਡ ਅਤੇ ਵਰਦੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਪੇ ਠੱਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨੌਵੀਂ-ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ NCERT ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ 1,300 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੇ ਤੋਂ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 15-20 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਸੰਚਾਲਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰਪੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਫੀਸਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੀਸਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ੀ ਦਾ 25 ਤੋਂ 30 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕੂਲ ਕਾਊਂਟਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ
ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਕੁਝ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਕਾਊਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀਅਤ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਰਡ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੱਸੇ ਗਏ ਪਤੇ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਓ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਵਰਦੀ ਅਤੇ ਬੈਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਊਂਟਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਕਾਪੀਆਂ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ
ਥੋਕ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੀ ਕਾਪੀ 20-25 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰ 'ਤੇ 40 ਤੋਂ 45 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਾਪੀਆਂ 'ਤੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨਾਮ ਛਪਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੋਕ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫੀਸ ਵਾਧਾ
ਬਿਹਾਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਐਂਡ ਚਿਲਡਰਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਡਾ. ਡੀ.ਕੇ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਦਾਖਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫੀਸ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਸਕੂਲ NCERT ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ 'ਸਾਈਡ ਬੁੱਕਸ' ਵੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ NCERT ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ
| ਜਮਾਤ | ਫੀਸ ਦੀ ਰੇਂਜ (ਸਾਲਾਨਾ) |
| ਐਲ.ਕੇ.ਜੀ. (LKG) | ₹2,300 – ₹3,000 |
| ਯੂ.ਕੇ.ਜੀ. (UKG) | ₹3,000 – ₹4,000 |
| ਪਹਿਲੀ (Class 1) | ₹4,000 – ₹5,500 |
| ਦੂਜੀ (Class 2) | ₹4,200 – ₹5,700 |
| ਤੀਜੀ (Class 3) | ₹5,500 – ₹6,200 |
| ਚੌਥੀ (Class 4) | ₹5,800 – ₹7,000 |
| ਪੰਜਵੀਂ (Class 5) | ₹6,000 – ₹7,200 |
| ਛੇਵੀਂ (Class 6) | ₹6,000 – ₹7,500 |
| ਸੱਤਵੀਂ (Class 7) | ₹6,500 – ₹7,800 |
| ਅੱਠਵੀਂ (Class 8) | ₹7,000 – ₹7,800 |
| ਨੌਵੀਂ (Class 9) | ₹6,500 – ₹7,800 |
| ਦਸਵੀਂ (Class 10) | ₹6,500 – ₹7,800 |