- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹੀ ਆਦਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਖੋਜ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ, ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਘੱਟ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਏ ਗਏ। ਐਂਗਜ਼ਾਇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ 'ਸਟ੍ਰੈਸ' 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਯਾਨੀ ਕਿ, ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਵੀ "ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ" ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ?
ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ "ਪਰਫੈਕਟ ਲਾਈਫ" ਅਕਸਰ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ:
ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ: ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ-ਧਮਕ ਦੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫਿੱਕੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਆਰਥਿਕ ਅਤੇਣ-ਫਿਰਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਤੁਲਨਾ: ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਘੁੰਮ
ਦਿੱਖ ਦਾ ਦਬਾਅ: ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ 'ਪਰਫੈਕਟ' ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਦਿਖਣ ਦਾ ਦਬਾਅ ਮਾਨਸਿਕ ਬੋਝ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੌਜਵਾਨ ਕੀ ਕਰਨ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ:
ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ: ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 2 ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹੇ।
ਮਾਈਂਡਫੁਲ ਸਕ੍ਰੋਲਿੰਗ: ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹੋ। ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਖੋ ਜੋ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੋਵੇ।
ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਟੌਕਸ: ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ: ਖੇਡਾਂ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿਓ।
ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਖੋਜ?
ਐਮਿਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੁਣੇ ਅਤੇ ਐਮਿਟੀ ਲਖਨਊ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ—ਸੁਰਭੀ ਨਿੰਬਾਲਕਰ, ਕਾਸ਼ਿਫ ਹਸਨ, ਅਰੀਨਾ ਜ਼ੈੱਡ ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ (DASS-21 ਸਕੇਲ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ) ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ 'ਐਨਲਜ਼ ਆਫ਼ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ' ਵੱਲੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।