PM Kisan ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 11,750 ਰੁਪਏ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ, ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ
ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਨੇਰੀ-ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸੰਮਾਨ ਨਿਧੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਿਸਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ 11,750 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਵਾਧੂ ਗ੍ਰਾਂਟ (ਸਬਸਿਡੀ) ਪਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 22 Mar 2026 01:12 PM (IST)
Updated Date: Sun, 22 Mar 2026 01:14 PM (IST)

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਸਮਸਤੀਪੁਰ। Paan Farming Subsidy : ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਨੇਰੀ-ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਧਾਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸੰਮਾਨ ਨਿਧੀ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਿਸਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ 11,750 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਵਾਧੂ ਗ੍ਰਾਂਟ (ਸਬਸਿਡੀ) ਪਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ।
ਪਾਨ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ
ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੌਥੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰੋਡ ਮੈਪ ਦੇ ਤਹਿਤ 'ਪਾਨ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ' ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਤੋਂ 2026-27 ਤੱਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਜ ਦੇ 12 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਸਤੀਪੁਰ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ, ਦਰਭੰਗਾ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ, ਮੁੰਗੇਰ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਗਯਾ, ਸ਼ੇਖਪੁਰਾ, ਨਾਲੰਦਾ, ਨਵਾਦਾ, ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਮਗਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਪਾਨ 'ਤੇ ਫੋਕਸ
ਮਗਹੀ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਪਨੀਆਂ (FPC) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਰਿਕ ਅਸਲਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 11,750 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ 20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਬਾਗਬਾਨੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚੋਣ ਲਾਟਰੀ ਰਾਹੀਂ
ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਡੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਲਾਟਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਜਿਆਰਪੁਰ ਬਲਾਕ ਦੇ ਪਤੈਲੀ, ਚਾਂਦਚੌਰ, ਡਢੀਆ ਮੁਰਿਆਰੋ ਅਤੇ ਚੈਤਾ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਨ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲ ਬੀਮਾ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸਾਨ ਸਮੂਹ ਬਣਾ ਕੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 100 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਮਾਲਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਰਸੀਦ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੈਰ-ਮਾਲਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।