- ਸ਼ਹਿਰ ਚੁਣੋ
- ਈ-ਪੇਪਰ
- ਵੈੱਬ ਸਟੋਰੀਜ਼
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ’ਚ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ 1 ਅਧਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਗੇ ਸਿੱਖਿਅਤ?
ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅੱਜ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਔਖਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 35 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
Posted By Anuradha Bains
Publish Date: Thu, 09 Apr 2026 12:12 PM (IST)
Updated Date: Thu, 09 Apr 2026 12:14 PM (IST)
ਜਾਗਰਣ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ, ਨੋਇਡਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਅੱਜ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ 70 ਤੋਂ 100 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਔਖਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 35 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਪਾਉਂਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ 'ਮਿਡ-ਡੇ-ਮੀਲ' ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਕੂਲ
ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਡ-ਡੇ-ਮੀਲ ਖਾਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖੇ ਹੀ ਘਰ ਪਰਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਮਾਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
"ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਮੋੜਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈਣ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
— ਮੋਹਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ, ਰਾਜਕੀ ਇੰਟਰ ਕਾਲਜ, ਸੈਕਟਰ 12