ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ, 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਮਿਲਿਆ; ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ 200 ਕੰਪਨੀਆਂ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਿਫਿਊਜੀ (ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ) ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਲੜਕਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਡਾ. ਸੁਧੀਰ ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਉੱਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਧੀਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ
Posted By Sunita
Publish Date: Wed, 08 Apr 2026 12:55 PM (IST)
Updated Date: Wed, 08 Apr 2026 12:56 PM (IST)
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਿਫਿਊਜੀ (ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ) ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਲੜਕਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਡਾ. ਸੁਧੀਰ ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਉੱਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੁਧੀਰ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤੱਟਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੂਰਬੀ ਅਫਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ, ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਨ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 2023 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸੰਪਤੀ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਨੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਯੂਗਾਂਡਾ ਤੱਕ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਫ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ?
ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਲ 1897 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪੋਰਬੰਦਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਧੀਰ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਇੱਕ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਮੋਂਬਾਸਾ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1903 ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1908 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 1932 ਵਿੱਚ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਇਆ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਜਿੰਜਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਪਾਰਕ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਖੋਲ੍ਹਿਆ।
16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ?
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ 1972 ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਈਦੀ ਅਮੀਨ (Idi Amin) ਨੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। 60,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਧੀਰ ਮਹਿਜ਼ 16 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਡਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦਿਨ
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਟਿਊਬਾਂ 'ਤੇ ਪਿਘਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮੋਮ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੋਟੇ ਰੀਅਲ ਐਸਟੇਟ ਸੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਅਜ਼ਮਾਇਆ ਅਤੇ 1985 ਤੱਕ $25,000 ਦੀ ਬਚਤ ਕਰ ਲਈ।
ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ 200 ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ?
1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਯੂਗਾਂਡਾ ਤੋਂ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸੁਧੀਰ ਆਪਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਖੇਤਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ 'ਕ੍ਰੇਨ ਫੋਰੈਕਸ ਬਿਊਰੋ' ਖੋਲ੍ਹਿਆ। 1995 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੇਨ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਸਥਾਰ: ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਅਧੀਨ ਹੋਟਲ, ਸਿੱਖਿਆ (ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ), ਰੀਅਲ ਐਸਟੇਟ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਮੇਤ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਕੰਪਾਲਾ ਦਾ ਮਕਾਨ ਮਾਲਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ: ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ
ਸੁਧੀਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਝਟਕਾ 3 ਮਈ 2025 ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵਾਰਸ, ਰਾਜੀਵ ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ (35) ਦੀ ਕੰਪਾਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਕਾਰ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜੀਵ ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (MD) ਸਨ। ਸੁਧੀਰ ਨੇ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ, ਮੈਂ ਰਾਜੀਵ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਅਸਹਿ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।"
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜ਼ਿੰਦਾ
ਰਾਜੀਵ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਧੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਿਓਤਸਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ 'ਰਾਜੀਵ ਰੂਪਾਰੇਲੀਆ ਬਰਸਰੀ' (Rajiv Ruparelia Bursary) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅੱਜ ਕੰਪਾਲਾ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਸੁਧੀਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਅਥਾਹ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਦੁੱਖ ਵੀ ਛਿਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਹੈ।