LPG Price: ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਗੈਸ ਹੋਈ ਮਹਿੰਗੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਰ ਸਿਲੰਡਰ 'ਤੇ 700 ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ; ਪਰ ਕਿਉਂ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ₹29 ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਸਿਲੰਡਰ 'ਤੇ ਲਗਪਗ ₹700 ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੀ ਹਾਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ₹1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹942 ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਸਾਊਦੀ ਕੰਟਰੈਕਟ ਪ੍ਰਾਈਸ ਵਧ ਗਿਆ।

ਸਾਊਦੀ ਕੰਟਰੈਕਟ ਪ੍ਰਾਈਸ 'ਚ ਕਿੰਨਾ ਹੋਇਆ ਵਾਧਾ

ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਊਦੀ CP $543 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਸੀ, ਜੋ ਮਈ ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ 46% ਵਧ ਕੇ $775 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ $790 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਕਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲੀਆ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 14.2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲੇ ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹942 ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ₹913 ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੀਫਿਲ 'ਤੇ ₹300 ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ₹642 ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਅਸਰ

ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਦਰਮਿਆਨ 'ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼' ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਐਨਰਜੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ₹60 ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਲੰਡਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਡੀ-ਰੇਗੂਲੇਟਡ ਹਨ, ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਵਾਰ ਬਦਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਤੇ ਸੀ.ਐੱਨ.ਜੀ. ਦੇ ਵਧੇ ਦਾਮ

ਆਇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸੀ.ਐੱਨ.ਜੀ. ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। 19 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਾਲੇ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਟਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਦਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਬਦਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤ ₹3,113.50 ਹੈ, ਜੋ ਲਗਪਗ ₹164 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਹਾਲੀਆ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਪਗ ₹66 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬੋਝ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਖ਼ੁਦ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।

'ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ'

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ 'ਅੰਡਰ-ਰਿਕਵਰੀ' ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਗਤ ਤੇ ਤੈਅਸ਼ੁਦਾ ਰਿਟੇਲ ਕੀਮਤ ਵਿਚਾਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. 'ਤੇ ਅੰਡਰ-ਰਿਕਵਰੀ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਲਗਪਗ ₹60,000 ਕਰੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ₹41,338 ਕਰੋੜ ਸੀ।

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਪਗ 54% ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਆਯਾਤ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਪਲਾਈ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਐੱਲ.ਪੀ.ਜੀ. ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਸਨੂੰ 32,000 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 52,000 ਟਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।