ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਤੇਲ ਤਾਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਮਿਰਚ! ਕੌਣ ਹਨ 'Teapots', ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਕੱਚਾ ਤੇਲ
ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚਾਲੇ ਚੀਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Iranian Oil) 'ਤੇ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ 'ਬਰੈਂਟ ਆਇਲ' (Brent Oil) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਰੇਟ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਤੈਅ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਨ ਵ
Posted By Sunita
Publish Date: Fri, 10 Apr 2026 01:20 PM (IST)
Updated Date: Fri, 10 Apr 2026 01:23 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚਾਲੇ ਚੀਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Iranian Oil) 'ਤੇ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੀਜਿੰਗ ਦੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ 'ਬਰੈਂਟ ਆਇਲ' (Brent Oil) ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਰੇਟ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਤੈਅ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ। 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਨ ਵੀ ਤੇਹਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵਿਕਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਹਨ 'Teapots'?
ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'Teapots' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਸ਼ੈਡੋਂਗ ਸੂਬੇ ਦੇ ਡੋਂਗਯਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ICE ਬਰੈਂਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 1.50 ਤੋਂ 2 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਲਾਈਟ ਆਇਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ। ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ 10 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੀ ਛੋਟ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜਹਾਜ਼
ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਲ ਦੇ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ (Cargo) ਚੀਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਮਹੀਨੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਮਾਹਿਰ ਅਨੁਸਾਰ, 2022 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ (ਵੱਧ ਕੀਮਤ) 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਹੈ। ਬੀਜਿੰਗ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਨਵੇਂ ਆਯਾਤ ਕੋਟੇ ਨਾਲ ਲੈਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 13% ਡਿੱਗ ਕੇ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਈਰਾਨੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ ਨੇ ਰਿਟੇਲ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 420 ਯੁਆਨ (61 ਡਾਲਰ) ਅਤੇ 400 ਯੁਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਸਪਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:
ਭਾਰਤ ਦਾ ਫਾਇਦਾ: 7 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੇਪ ਮਿਲੇਗੀ।
ਚੀਨ ਦੀ ਹਾਲਤ: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛੋਟੀਆਂ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ (Teapots) ਵੱਧ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਤੇਲ ਖ਼ਰੀਦ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀਮਤ: ਬਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ $1.50 - $2 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ।
ਕਾਰਨ: ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਰਜ਼ੀ ਛੋਟ।