ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਵਾਕਆਊਟ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਇਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ, ਜਾਣੋ ਕਿਨ੍ਹਾਂ-ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਣੀ ਸਹਿਮਤੀ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਬਰਨ : ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਦੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਕਆਊਟ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭਾਰੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਹਿਲੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਰਾਨ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕਤਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ 'ਲੇਕ ਲਿਊਸਰਨ ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ' ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਤਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਟਾਲਣ ਲਈ 'ਸੰਚਾਰ ਲਾਈਨ' ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਇਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਈਅਦ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਬਨਾਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਟਰੁੱਥ ਸੋਸ਼ਲ' 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੋਟੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਅਰਾਜਕਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਾਂਗੇ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਵਰਗਾ ਹੀ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋਵੇਗਾ।"

ਈਰਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ

'ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਟੀਮ ਦੇ ਬਰਗਨਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਹੌਲ ਹੋਰ ਵੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਬੰਬਾਰੀ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਇਰਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਟੀਮ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤ ਸਕੋਗੇ।'

ਇਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰਤਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਗੱਲਬਾਤ ਟੀਮ ਨੇ ਵਾਰਤਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਤਰ ਦੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਚਰਚਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੜਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਤਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਬਣੀ ਸਹਿਮਤੀ

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚੋਲਗੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਗੱਲਬਾਤਕਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣੂ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਅਗਲੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਰਤਾ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ।

ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ 'ਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਜਾਂ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ, ਈਰਾਨ ਤੇ ਲਿਬਨਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈੱਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੈੱਲ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ।

ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸਿਆਸੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚੋਲਗੀ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਬਾਤਕਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ 'ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੱਲ ਸਮੂਹ' ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

60 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਰੋਡਮੈਪ

ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਅਗਲੇ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭੀਤਰ ਅੰਤਿਮ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੋਡਮੈਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਡੈੱਡਲਾਈਨ ਦੇ ਤੈਅ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਬੋਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਤਰ?

ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਕਤਰ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, 'ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇੱਕ 'ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ' ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ 'ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲਾਈਨ' ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਜਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।'

ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਹਟਾਈ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀ

ਇਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ X 'ਤੇ ਇਕ ਪੋਸਟ 'ਚ ਕਿਹਾ, 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਤਰ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਲਿਬਨਾਨ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ 'ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਗਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਬਰਾਮਦ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਕੁਝ ਜ਼ਬਤ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁੜ-ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ: ਲੇਬਨਾਨ ਡੀਕਨਫਲਿਕਸ਼ਨ ਸੈੱਲ।'