ਦਾਦਾ-ਨਾਨਾ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ 'ਚ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭਾਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ? ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਰਨ!

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਪੈਨਲ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸਲਾਈਡਿੰਗ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਲੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜੀ ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਨਾਨਾ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕਿਉਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ? ਦਰਅਸਲ, ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰਨ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਚੌੜੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ

ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵੇਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ ਰਸਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਭਾਰੀ ਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ- ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਸੰਦੂਕ/ਬਕਸੇ ਆਦਿ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਲਿਆਏ-ਲਿਜਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਘਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ

ਘਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਦੇ ਲਈ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਲਗਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਛੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਸਮਾਨ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੱਲਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਝਾਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਪਰਦਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਭਾਰੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਸੰਭਾਲਣਾ

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅੱਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਈਵੁੱਡ ਜਾਂ ਖੋਖਲੇ ਬੋਰਡਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਗਵਾਨ, ਟਾਹਲੀ , ਮਹੂਆ ਜਾਂ ਨਿੰਮ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਿੰਗਲ ਪੈਨਲ (ਇੱਕ ਪੱਲੇ) ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਬਰਾਬਰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ

ਪੁਰਾਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੰਦਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆ ਸਕਣ। ਦੋ ਪੱਲਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਾਸ ਵੈਂਟੀਲੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੱਲਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਵਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।