ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੋਲਣ 'ਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਦੇਰੀ? 'ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਖੁਦ ਬੋਲੇਗਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼, ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣਨ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਬਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੰਬਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗਾ।"

ਪਰ, ਮੈਕਸ ਸੁਪਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਵਾਰਕਾ ਦੇ ਈਐੱਨਟੀ (ENT) ਅਤੇ ਕੌਕਲੀਅਰ ਇੰਪਲਾਂਟ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਡਾਕਟਰ ਸੁਮਿਤ ਮ੍ਰਿਗ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਹੀ ਪੈਮਾਨੇ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਸਤਰਕ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਪੜਾਅ:

ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਵਧਣ ਦੀ ਗਤੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਹੁੰਦੇ-ਹੁੰਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਬੋਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਆਉਂਦੇ-ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਆਖਿਰ ਬੱਚਾ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਬੱਚੇ ਦੇ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਲੁਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਹੈ- ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ, ਆਟਿਜ਼ਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਡਿਸਆਰਡਰ, ਬੌਧਿਕ ਅਪਾਹਜਤਾ, ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਨਾ ਹੋਣਾ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਹੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਹੀ ਇਹ ਤੈਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ।

'ਲੇਟ ਟਾਕਰ' ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ?

ਹਰ ਘੱਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਹੈ: 18 ਤੋਂ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਈ-ਕੰਟੈਕਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੱਚੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਪੀਚ ਅਤੇ ਲੈਂਗੂਏਜ ਡਿਸਆਰਡਰ

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। 'ਸਪੀਚ ਡਿਸਆਰਡਰ' ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ 'ਲੈਂਗੂਏਜ ਡਿਸਆਰਡਰ' ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ' ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਾਲ- ਨਾਲ ਇਹ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਿਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਲਓ:

ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾ ਮਿਲਾਉਣਾ।

ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣਾ।

ਹੱਥ ਹਿਲਾ ਕੇ ਬਾਏ-ਬਾਏ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣਾ।

ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਣ-ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਕਤਰਾਉਣਾ।

ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਹੁਨਰ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ।

'ਇੰਤਜ਼ਾਰ' ਛੱਡੋ, ਕਦਮ ਵਧਾਓ:

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ "ਵੇਟ ਐਂਡ ਵਾਚ" ਦੀ ਨੀਤੀ ਛੱਡੋ।

ਜੇਕਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਕਿਸੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਜਾਂ ਸਪੀਚ-ਲੈਂਗੂਏਜ ਪੈਥੋਲੋਜਿਸਟ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰੋ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਪੀਚ ਥੈਰੇਪੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣ।