ਛੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਖ਼ਤਮ; ਆਇਆ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵੇਲਾ

ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਘੰਟੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਉਮੰਗ, ਰੌਣਕ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਿੱਥੇ ਆਰਾਮ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਤੇ ਨਾਨਕੇ-ਦਾਦਕੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਵੱਲ ਤੋਰਨ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ

ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬੇਹੱਦ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਬਿਤਾਈਆਂ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਘੁੰਮਣ ਗਏ ਅਤੇ ਕੀ-ਕੀ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਿਆ।

ਰੁਟੀਨ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ

ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ, ਸਵੇਰੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਉੱਠਣਾ, ਦਿਨ ਭਰ ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇਖਣਾ ਤੇ ਖੇਡਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ: ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉੱਠਣਾ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਕੂਲ ਹੋਮਵਰਕ ਦਾ ਤਣਾਅ: ਕਈ ਬੱਚੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਕੰਮ ਨਿਬੇੜਨ ਦਾ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ’ਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਆਉਣ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਖਾਕਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਮਾਤ ’ਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ’ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।

ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਸਕੂਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਰਾਣੀ ਲੀਹ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਵਾਉਣ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਜਲਦੀ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟਿਫਨ ’ਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖ਼ੁਰਾਕ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ/ਗਲੂਕੋਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਓ। ਮੋਬਾਈਲ, ਟੈਬਲੇਟ ਤੇ ਟੀਵੀ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਜੇ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਲਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।

ਸਿਹਤ ਦਾ ਰੱਖੋ ਖਿਆਲ

ਅਕਸਰ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੌਸਮ ’ਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਮਸ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੌਸਮ ’ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਧਿਆਨ: ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਣੇ, ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਇਸ ਮੌਸਮ ’ਚ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਸਕੂਲ

ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ’ਚ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰਬਪੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਸਮਾਜਿਕ ਗੁਣ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ: ਆਪਣਾ ਟਿਫਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ, ਖੇਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ’ਚ ਇਕ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਖੇਡਣਾ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ’ਚ ਹੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਦਰ: ਘੰਟੀ ਵੱਜਣ ’ਤੇ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਜਾਣਾ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸਭਾ ’ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾਬੰਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ: ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਮੱਲਾਂ ਮਾਰਨ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਹਨ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਬਸਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਕੂਲ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਤੇ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਬੋਝ ਦੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸਕੂਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾ ਸਕੇ।