ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੇਸਟ ’ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਿਹਾ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਹਰ ਸਾਲ 2500 ਟਨ ਬਰਫ਼ ਬਣ ਰਹੀ ਪਾਣੀ

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਕਾਠਮੰਡੂ: ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੇਸਟ ’ਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਕਾਰਨ ਖੁੰਬੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਐਵਰੇਸਟ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ’ਤੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਟੈਂਟਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 2,500 ਟਨ ਬਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਪਿਘਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ?

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ‘ਰੀਜਨਲ ਐਨਵਾਇਰਨਮੈਂਟਲ ਚੇਂਜ’ ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੇਪਾਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੇਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ, ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤ 6,766 ਲੀਟਰ ਪਿਸ਼ਾਬ

ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਚਾਈ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ 2023 ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 6,766 ਲੀਟਰ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਾਰਨ ਹਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,500 ਟਨ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਲਗਭਗ 154 ਟਨ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਪੇਸ਼ਾਬ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 37 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ’ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਗਰਮੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਰਫ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਰਮੀ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲਣ ਦੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ

ਅਧਿਐਨ ਮੁਤਾਬਕ ਖੁੰਬੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਐਵਰੇਸਟ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ **1,600 ਟੈਂਟ** ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ, ਜਨਰੇਟਰ, ਵਾਈ-ਫਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਵਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਗਰਮੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਖੁੰਬੂ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਬੇਸ ਕੈਂਪ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹਰ ਸਾਲ 0.28 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ** ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।