ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦਾ ਸਵਰੂਪ, ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ

ਮੇਲਬਰਨ (ਦ ਕਨਵਰਸੇਸ਼ਨ) : ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੱਟੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਹੜ੍ਹ ਤੇ ਕਟਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਇਕ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਜਵਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਜਵਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕਿਮਬਰਲੀ ਤੱਟ ’ਤੇ ਇਹ ਫਰਕ ਦਸ ਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰੀਬ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਜਵਾਰ-ਭਾਟਾ ਤੱਟ ਰੇਖਾਵਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲਾਤ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੱਟੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਤੱਕ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਜਲਵਾਯੂ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਸਾਗਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਹਿਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲਤ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ

ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦਾ ਅਸਰ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ’ਤੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਰੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇਕ ਸੇਧ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਅਸਰ ਮਿਲ ਕੇ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 1687 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਗਿਆਨੀ ਆਇਜ਼ਕ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਈ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ।

ਗਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ

ਜਲਵਾਯੂ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਜਲ-ਪੱਧਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਪਰੀ ਮਹਾਸਾਗਰੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਵਧਦਾ ਫਰਕ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਾਪਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜਵਾਰ-ਭਾਟਾ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬਿਹਤਰ ਮਹਾਸਾਗਰੀ ਮਾਡਲ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣ ਰਹੇ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਟਿਲ ਤੱਟੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਵਾਰ-ਭਾਟੇ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਦੇਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।