7 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਹਮਲੇ, ਗਾਜ਼ਾ ਤੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਚ ਅੱਜ ਵੋਟਿੰਗ, ਕੀ ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨਗੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਯੇਰੂਸ਼ਲਮ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 7 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਹਮਾਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ, ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਫ਼ੌਜੀ ਅਭਿਆਨ, ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਧਦੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਪਣ ਵਿਚਕਾਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਵੋਟਰ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਵੋਟਾਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।

19 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੋਣ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਲਿਕੁਡ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਖੀ ਗਾਦੀ ਆਇਜ਼ਨਕੋਟ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨਾਲ ਹੈ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਆਇਜ਼ਨਕੋਟ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਮੱਧਮਾਰਗੀ, ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਸੰਸਦ ਨੇਸੇਟ ਦੀਆਂ 120 ਸੀਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਠਜੋੜ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਗਣਿਤ?

ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੱਜੇ ਪੱਖੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਕਈ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਆਇਜ਼ਨਕੋਟ ਨੇ ਫਲਸਤੀਨੀ ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਯਹੂਦੀ ਬਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਅਰਬ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਆਬਾਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬੇਹੱਦ ਕਰੀਬੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਹੁਮਤ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ।

ਕੀ ਹਨ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ?

ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੀ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ।

ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਆਇਜ਼ਨਕੋਟ ਨੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ’ਤੇ ਡਰ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਗੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਆਇਜ਼ਨਕੋਟ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

7 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ’ਤੇ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਰਾਏ

ਇਹ ਚੋਣਾਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ’ਤੇ ਹੋਏ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖ ਕੌਮੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਛਵੀ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਮਰੱਥ ਆਗੂ ਹਨ।