ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਈਰਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮੰਗ: ਕੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ 'ਟੈਕਸ'?

ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਨੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੋੜ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) 'ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ 'ਟੈਕਸ' ਵਸੂਲਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ 20% ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਇੱਥੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਪਗ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤਕ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ?

ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ

ਈਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ 'ਟੋਲ ਟੈਕਸ' ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਤੇਹਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਵੇਗੀ।

G-7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ 'ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ'

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ G7 ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ "ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ" ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ G-7 ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੂਬੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਸਵੀਕਾਰਨਯੋਗ, ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਕੋਲ ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੋਵੇ।" G-7 ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਟੋਲ-ਮੁਕਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਈਰਾਨ ਦੀ ਕੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ?

ਸੀਐਨਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਹੁਣ ਇੱਕ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਮਾਲ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਟੋਲ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗੀ।

ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ?

ਯੂਐਸ ਨੇਵਲ ਵਾਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜੇਮਜ਼ ਕ੍ਰਾਸਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਟੋਲ ਲਗਾਉਣਾ ਆਵਾਜਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਜ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਰਗੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਫੀਸ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ 'ਤੇ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ (UNCLOS) ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪੱਖ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਜੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਗੈਰ-ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।