ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੰਕਟ : ਅਮਰੀਕਾ-ਕੈਨੇਡਾ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਸੋਨਾ ਵਾਪਸ ਮੰਗ ਰਹੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼, ਇਸ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ

ਜੇਐੱਨਐੱਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਬ 313 ਟਨ ਸੋਨਾ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਟਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਲਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਰ્ઞ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬੀਬੀਸੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਡੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਆਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਇਦਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਮੁਦਰਾ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਰਮਨੀ ਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਹਿਲ

ਯੂਰਪ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਵਾਪਸ ਮੰਗਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਬੁੰਡੇਸਬੈਂਕ ਨੇ 2016 ਤੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ 216 ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨਾ ਵਾਪਸ ਜਰਮਨੀ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 111 ਟਨ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 105 ਟਨ ਸੋਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।

ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਗਲੋਬਲ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿਚ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਜੰਗ, ਵਪਾਰਕ ਤਣਾਅ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧ ਰਹੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ ਫਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ

ਡੀ ਨੀਦਰਲੈਂਡੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੋਨਾ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਤਿਜੋਰੀ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਲੰਡਨ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਮੱਧ ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਲਗਪਗ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਇਸ ਬੈਂਕ ਦੀ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਗਪਗ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 200 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਔਸਤ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਪਗ 1,000 ਟਨ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸੋਨਾ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਪਗ 500 ਟਨ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਚਾਰਲਸ ਸ਼ਵਾਬ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੀਮਤ ਇੰਡੈਕਸ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਲਡਮੈਨ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 4,900 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਟ੍ਰਾਏ ਔਂਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।