ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ

ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਰਾਹੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਉਸਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰਵਾਇਤ ’ਚ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਸੋਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਹਾਰ ਨੇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਸਾਡੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁੱਸੇ, ਕ੍ਰੋਧ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਨਾਂ-ਪੱਖੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ’ਚ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਦਇਆ, ਦੋਸਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਵਿਚਾਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਗਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮਨ ’ਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ‘ਮੈਂ ਇਕ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਹਾਂ।’ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮੇਰਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਰਗੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੋੜਨਾ ਹੈ। ‘ਧਰਮ’ ’ਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਮਾਰਗ ’ਚ ਅਟੁੱਟ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ‘ਧਰਮ’ ’ਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸਵੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। -ਪ੍ਰਦੀਪ ਛਜੇੜ।