ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ 'ਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ: ਜਵਾਈ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ?

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ 18 ਮਹਾਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਯਮਲੋਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਕਈ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਇਸ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕਿਸ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੈ ਇਹ ਗੱਲ?

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 'ਪ੍ਰੇਤ ਖੰਡ' ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਮਾਦ ਨੂੰ ਜਵਾਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਜਮ' ਦਾ ਮਤਲਬ 'ਯਮ' ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਖੰਡ ਅਤੇ ਅਚਾਰ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਸਹੁਰੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਘਰੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯਮਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਕੁਲ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਧੀ ਅਤੇ ਜਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਵਾਈ ਲਈ ਸੱਸ-ਸਹੁਰੇ ਦੀ ਅਰਥੀ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਦੇਣਾ ਵਰਜਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੌਣ ਕਰੇ?

ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧੀਆਂ ਪਰਾਏ ਘਰ ਦਾ ਧਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਧੀ ਜਾਂ ਜਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੋਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਹ-ਸੰਸਕਾਰ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਦੋਹਤਾ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਦਾ ਸਰਾਧ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਹੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ।