ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਕਿਹੜੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰੋਟੀ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ

ਧਰਮ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ, ਹਿੰਦੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ (ਕਿਚਨ) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਤਿੱਥਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵੀ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸਾਧਨਾ, ਵਰਤ, ਪੂਜਾ-ਜਪ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਖ਼ਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਅਨਾਜ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਸ ਖ਼ਾਸ ਦਿਨ 'ਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 'ਤੇ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਰ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿਚ ਫਲਾਹਾਰ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ 'ਤੇ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਰੋਕ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵੀ ਕਈ ਭਗਤ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਦਾ, ਸਾਤਵਿਕ ਆਹਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਕਈ ਘਰਾਂ 'ਚ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਸਿਆ ਦਾ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ 'ਚ ਖ਼ਾਸ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵੀ ਕਈ ਲੋਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਰਾਧ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਆਦ ਵਿਛੜੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਲੋਕ ਤਾਮਸਿਕ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੂਪ 'ਚ ਰੋਟੀ ਜਾਂ ਆਮ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਖ਼ਾਸ ਭੋਗ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ।

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ 'ਤੇ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮ

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ (पूर्णिमा) ਦਾ ਦਿਨ ਵੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਈ ਲੋਕ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ ਮੱਤ ਹੈ ਕਿ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਿਨ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।