ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਜਾਗਰਣ ਡਿਜੀਟਲ ਡੈਸਕ। : ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨਰਾਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਵਾਲੀ, ਦੁਸਹਿਰਾ ਅਤੇ ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਸਮੇਤ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਨਰਾਤੇ

ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ 'ਚ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। 26 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਰਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ।

ਆਖ਼ਰ ਕੀ ਹਨ ਨਰਾਤੇ

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਿੰਦੂ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਰਾਤਿਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਅੱਸੂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਪਦਾ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਸ ਸਾਲ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ 26 ਸਤੰਬਰ (ਸੋਮਵਾਰ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 9 ਰਾਤਾਂ।

9 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪੂਜਾ

ਹਿੰਦੂ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ 9 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵ 9 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਘਟਸਥਾਪਨਾ

ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ 9 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਰਾਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਟਸਥਾਪਨਾ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਘਟਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤੇ

ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਾਮ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅੱਸੂ ਦੇ ਨਰਾਤਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਪੂਜਾ ਲਗਾਤਾਰ 9 ਦਿਨ ਪੂਰੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10ਵੇਂ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਸੂ ਨਰਾਤਿਆਂ 'ਚ 9 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੁਰਗਾ ਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10ਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ (ਮਾਂ ਸ਼ੈਲਪੁਤਰੀ ਪੂਜਾ) 26 ਸਤੰਬਰ, ਸੋਮਵਾਰ

ਦਵਿਤੀਆ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿਣੀ ਪੂਜਾ) 27 ਸਤੰਬਰ, ਦਿਨ ਮੰਗਲਵਾਰ

ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਚੰਦਰਘੰਟਾ ਪੂਜਾ) 28 ਸਤੰਬਰ, ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ

ਚਤੁਰਥੀ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਕੁਸ਼ਮਾਂਡਾ ਪੂਜਾ) 29 ਸਤੰਬਰ, ਵੀਰਵਾਰ

ਪੰਚਮੀ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਸਕੰਦਮਾਤਾ ਪੂਜਾ) 30 ਅਕਤੂਬਰ, ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ

ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਕਾਤਯਾਨੀ ਪੂਜਾ) 01 ਅਕਤੂਬਰ, ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ

ਸਪਤਮੀ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਪੂਜਾ) 02 ਅਕਤੂਬਰ, ਐਤਵਾਰ

ਅਸ਼ਟਮੀ ਤਿਥੀ (ਮਾਂ ਮਹਾਗੌਰੀ, ਦੁਰਗਾ ਮਹਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਪੂਜਾ) 03 ਅਕਤੂਬਰ

ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ, ਦੁਰਗਾ ਵਿਸਰਜਨ, ਵਿਜੇ ਦਸ਼ਮੀ (ਦੁਸਹਿਰਾ) 04 ਅਕਤੂਬਰ

ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ

ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੜੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਭਾਵ 26 ਸਤੰਬਰ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਿੰਦੂ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਾਰ 26 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਲਓ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਪੂਜਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਣ । ਪੂਜਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਘੜੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਉੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਜੌਂ ਬੀਜੋ। ਹੁਣ ਇਸ 'ਤੇ ਕਲਸ਼ ਰੱਖੋ।

9 ਦਿਨ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਖੰਡ ਦੀਵਾ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਲਸ਼ 'ਚ ਗੰਗਾ ਜਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ 'ਚ ਲਪੇਟੀ ਕੁਲ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ 9 ਦਿਨ ਅਖੰਡ ਦੀਪ ਵੀ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Posted By: Tejinder Thind