ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਐੱਨਆਈਟੀ ਕੈਂਪਸ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ

-ਸਪਤਾਹ ਦਾ ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ-

ਸਾਲਿਡ ਵੇਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਹੋਵੇ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਹੋਵੇ, ਸਿਵਲ ਵਰਕਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੰਸਟ੍ਰੱਕਸ਼ਨ, ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਸਥਾਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਦੋਵੇਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਨਅਤੀ ਸੰਸਥਾਨ (ਐੱਨਆਈਟੀ) ਨੂੰ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਵਾਰ ਡੀਸੀ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਸੰਵਾਦਦਾਤਾ ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ’ਚ ਐੱਨਆਈਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਾ. ਬਿਨੋਦ ਕਨੌਜੀਆ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੰਸਥਾਨ ਨੇ ਤਕਨੀਕ ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਿਆ ਤੇ ਘੱਟ ਬਜਟ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕੀਤਾ। ਪੇਸ਼ ਹਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਅੰਸ਼...।

ਸਵਾਲ : ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆਏ ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ?

ਉੱਤਰ : ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ’ਚ ਚਾਰ ਭਰਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਵੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਚ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਟਾਵਾ ਦੇ ਜਸਵੰਤ ਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਵੇਵ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

-ਸਵਾਲ : ਐੱਨਆਈਟੀ ਜਲੰਧਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਚਾਰਜ ਹੈ। ਕੀ-ਕੀ ਚੈਲੰਜ ਹਨ ?

ਉੱਤਰ : ਸਭ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਲੈਕਚਰਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਹਰ ਕੰਮ ਲਈ ਬਾਸ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ।

ਸਵਾਲ : ਸੰਸਥਾਨ ਵਿਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ?

ਉੱਤਰ : ਪੀਐੱਚਡੀ ਅਤੇ ਐਮਟੈੱਕ ਵਿਚ ਬਾਹਰੋਂ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਵੀ ਆਏ।

ਸਵਾਲ : ਐੱਨਆਈਟੀ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚੈਲੰਜ ਮੰਨਦੇ ਹੋ?

ਉੱਤਰ : ਦੱਖਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੰਮ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਟਾਰਟਅਪ ਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਲੋਕਲ ਉਦਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀ ਬਿਹਤਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵਾਂਗੇ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਗੈਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ।

ਸਵਾਲ : ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੀਆਂ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

ਉੱਤਰ : ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਵਿਭਾਗ ’ਚ ਪੇਟੈਂਟ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ : ਸੰਸਥਾਨ ਵਿਚ ਜੁਆਇਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਧ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕੀਤਾ?

ਉੱਤਰ : ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ 70 ਪੇਟੈਂਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੇਟੈਂਟ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ 70 ਨਹੀਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾਨ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਫੰਡ 3 ਤੋਂ 4 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 50 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ 102 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੀ 222 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਸੰਸਥਾਨ ਜੁਆਇਨ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਫੈਕਲਟੀ 185 ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 300 ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਹੈ।

ਸਵਾਲ : ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਹੈ?

ਉੱਤਰ : ਜਮਾਤਾਂ ’ਚ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਰੂਬਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਬਿਹਤਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਇੰਟ੍ਰੈਕਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਐੱਨਆਈਟੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਗੇਟ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਗੇਟ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

-ਸਵਾਲ : ਏਆਈ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਕੀ-ਕੀ ਚੈਲਿੰਜ ਹਨ?

ਉੱਤਰ : ਏਆਈ ਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਆਈ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਸਿਖਾਉਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿਚ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਆਨਲਾਈਨ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ।

ਸਵਾਲ : ਸੰਸਥਾਨ ’ਚ ਕਿੰਨੇ ਨਵੇਂ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ?

ਉੱਤਰ : ਐੱਨਆਈਟੀ ਵਿਚ ਏਆਈ ਨਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੈਥਮੈਟਿਕਸ ਐਂਡ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਬੀਐੱਲਐੱਸਆਈ ਨਵਾਂ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪੀਜੀ ਵਿਚ ਐਮਟੈੱਕ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।