ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਿੰਕਡ ਡਰੋਨ, ਨਸ਼ਾ-ਹਥਿਆਰ ਤਸਕਰੀ 'ਚ ਹਾਈਟੈਕ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਧਦੀ ਵਰਤੋਂ

ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਜਾਗਰਣ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਟਿਲ ਖ਼ਤਰਾ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਸਰਗਰਮ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੁਣ ਅਤਿਆਧੁਨਿਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਲਿੰਕਡ ਹਾਈ-ਕਪੈਸਿਟੀ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹੇਰੋਇਨ, ਹਥਿਆਰ, ਗੋਲ਼ਾ-ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਤਕਨੀਕੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਰਵਾਇਤੀ ਡਰੋਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਜਾਂ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀਕਵੈਂਸੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਡਰੋਨ ਦੀ ਰੇਂਜ ਸੀਮਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਜੀਪੀਐਸ ਸਿਗਨਲ ਜਾਮ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਲਿੰਕਡ ਡਰੋਨ ਸਿੱਧੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਲਾਈਵ ਵੀਡੀਓ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਸਟੈਂਟ ਕਮਾਂਡ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ। ਆਪਰੇਟਰ ਦੂਰ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਡਰੋਨ ਦੀ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ, ਰਵਾਇਤੀ ਐਂਟੀ-ਡਰੋਨ ਸਿਸਟਮ, ਜੋ ਰੇਡੀਓ ਫ੍ਰੀਕਵੈਂਸੀ ਜਾਂ ਜੀਪੀਐਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਬੈਠੇ ਹੈਂਡਲਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਖੇਪ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਥਾਨਕ ਆਪਰੇਟਿਵ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਟੀਕ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਡੇਟਾ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਖੇਪ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਤਸਕਰੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਡਿਟੈਕਸ਼ਨ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਸ਼ਨ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੀਤੀ 24 ਮਈ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਾਊਂਟਰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿਂਗ ਨੇ ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਚ ਡਰਗ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਰਵਾਈ ਵਿਚ ਚਾਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਸਮਰੱਥ ਡਰੋਨ, 28.12 ਕਿੱਲੋ ਹੇਰੋਇਨ ਅਤੇ 19.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਡਰਗ ਮਨੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਐਂਟੀ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (ਏਐਨਟੀਐਫ) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਲੀਆ ਐਂਟੀ-ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਂਟੀ-ਟੈਰਰ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਆਧਾਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਉਪਕਰਨ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤਸਕਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਸੈਪਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।

403 ਡਰੋਨ ਫੜੇ ਗਏ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਡਰੋਨ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਰਾਮਦਗੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਅਧਿਕਾਰਕ ਡੇਟਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਬੀਐਸਐਫ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਖਤਰੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। 1 ਮਾਰਚ 2025 ਤੋਂ 11 ਜੂਨ 2026 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪੰਜਾਬ ਸੀਮਾ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਰੇਂਜ ਵਾਲੇ 403 ਡਰੋਨ ਦੇਖੇ ਗਏ ਜਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੇਰੋਇਨ, ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲ, ਪਿਸਤੌਲ, ਵਿਸਫੋਟਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਗੋਲ਼ਾ-ਬਾਰੂਦ ਬਰਾਮਦ ਹੋਇਆ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕਮਾਈ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਡਿਊਲ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਡਰੋਨ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਡਰੋਨ ਦੁਆਰਾ ਆ ਰਹੇ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਰੱਖਿਆ ਕਤਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਐਂਟੀ ਡਰੋਨ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਕਸ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਫੜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਖੇਪਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

-ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ, ਡੀਜੀਪੀ ਪੰਜਾਬ।