ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ ਟਰੱਕ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦੈ 'Horn OK Please'? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਅਸਲੀ ਤਰਕ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਲਾਈਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਂਝੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਜੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ- 'Horn OK Please' ਦੀ।

ਦਰਅਸਲ, ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖੀ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਲੋਗਨ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਲੀ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ? ਆਓ, ਇਸ ਦਿਲਚਸਪ ਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਾਂ।

ਨਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ, ਨਾ ਕਾਨੂੰਨ

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਟਰ ਵ੍ਹੀਕਲ ਐਕਟ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਸਲੋਗਨ ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਤੇ ਰੋਚਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

'OK' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀਆਂ

ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੇ ਕੈਰੋਸਿਨ ਦਾ ਦੌਰ: ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ 'ਚ ਵੀ ਟਰੱਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਨਸ਼ੀਲ ਕੈਰੋਸਿਨ (ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਖਤਰਨਾਕ ਕੈਮੀਕਲ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਟਰੱਕਾਂ 'ਤੇ 'On Kerosene' ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 'OK' 'ਚ ਬਦਲ ਗਈ।

ਟਾਟਾ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਪਨ: ਦੂਜੀ ਕਹਾਣੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਾਈਫਬੁਆਏ ਸਾਬਣ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਸਸਤਾ ਸਾਬਣ ਉਤਾਰਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'OK' ਸੀ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟਾਟਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸਾਬਣ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਟਰੱਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਹ ਨਾਮ ਲਿਖਵਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਚਤੁਰ ਤਰੀਕਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਟਰੱਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਸਲੋਗਨ ਦਾ ਕੀ ਸੀ ਕੰਮ?

ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਪੂਰੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਮਕਸਦ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਟਰੱਕਾਂ 'ਚ ਸਾਈਡ ਮਿਰਰ (ਸ਼ੀਸ਼ੇ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਚ ਡਰਾਈਵਰ ਲਈ ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੀ ਗੱਡੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ "Horn OK Please" ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਓਵਰਟੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੌਰਨ ਵਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੋ।" ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਈ ਇਹ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਰੀਕਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਗਾਈ ਸੀ ਪਾਬੰਦੀ

ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਸਲੋਗਨ ਮਦਦਗਾਰ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੌਰਨ ਦਾ ਰੌਲਾ ਵੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਹੌਰਨ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਸਾਲ 2015 'ਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਸਲੋਗਨ 'ਤੇ ਬੈਨ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਟਰੱਕ ਚਾਲਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਈ।

ਅੱਜ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ਇਸਦਾ ਜਲਵਾ

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਟਰੱਕਾਂ 'ਚ ਨਵੇਂ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸੇਫਟੀ ਫੀਚਰਜ਼ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ 'ਹੌਰਨ ਓਕੇ ਪਲੀਜ਼' ਦਾ ਕ੍ਰੇਜ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਟਰੱਕ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੱਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਕੈਨਵਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਵਧ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਲਾਈਨ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਤਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੌਪ ਕਲਚਰ, ਕਲਾ, ਅਲਬੇਲੇਪਣ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇਅ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਇਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।