ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਤਿਉਹਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ’ਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਭਰੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ, ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਰਵਾਇਤੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮਿਲਣੀਆਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ਗਵਾਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਤੇ ਟੀਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਧਾਂਤ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਵੀ। ਅਸਲ ਸਿਆਣਪ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਨਹਿਰੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ’ਚ ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਨਿਯਮਿਤ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਦਰ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੋਜ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ

ਛੁੱਟੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਰੁਟੀਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਪਰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਾ ਸਹੀ ਲਾਭ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇ। ਜੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸੌਣ-ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਵੇ, ਮੋਬਾਈਲ ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ’ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੁਟੀਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਈ ਘੰਟੇ ਲਗਾਉਣਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।

ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ’ਚ ਹਨ ਸਿੱਖਿਆ

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਠਿਆਈਆਂ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜਿਆਂ, ਸਜਾਵਟ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨੈਤਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੀਵੰਤ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਆਸ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਸਾਨੂੰ ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਹੜੀ ਸਾਂਝ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸਾਖੀ ਸਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਦਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਮਿਹਨਤ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ’ਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ’ਚ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹਨ। ਜੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਜਾਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ

ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਗੋਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ, ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ਲਿਖਣ, ਭਾਸ਼ਣ, ਕਵਿਤਾ, ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਵਿਰਸੇ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।

ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਜਗਾਈਏ ਦੀਵਾ

ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਮਝ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਓਨੇ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਹੋਵੇ। ਤਿਉਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੰਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਡੇ ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਲਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਫਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਣਨਗੇ ਸਗੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਸੂਝਵਾਨ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਬਣਨਗੇ।

- ਰੀਤੂ ਪਾਲ