Ramleela Across The Globe: ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਾਹਰ ਵੀ ਛਾਇਆ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਜਾਦੂ; ਜਾਣੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਰੂਪ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਵਣ ਦਹਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਰਾਮਲੀਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ? ਜੀ ਹਾਂ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਜਾਦੂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ

ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰਾਮਾਇਣ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਰਚੀ-ਵਸੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਵਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਚ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਰਾਹੀਂ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਮੰਚਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਥਾਈਲੈਂਡ

ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ’ਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਨੂੰ ‘ਰਾਮਾਕੀਅਨ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਵਿ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਮਾਸਕ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਖੋਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੰਬੋਡੀਆ

ਕੰਬੋਡੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹਿੰਦੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਮਾਇਣ ਨੂੰ ‘ਰੀਮਕੇਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਕਾਰ ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਮੰਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਨੀਦਾਦ ਅਤੇ ਟੋਬੈਗੋ ਤੇ ਗੁਆਨਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਗਿਰਮਿਟੀਆ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਗਏ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾਇਣ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਮੰਚਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।