Book Review : ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ’ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਪੁਸਤਕ ‘ਪ੍ਰੋ. ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ’

ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਂ - ਪ੍ਰੋ. ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ

ਮੂਲ ਕਵੀ - ਪ੍ਰੋ. ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ

ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ - ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ

ਪੰਨੇ -120, ਮੁੱਲ - 200 /-

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ -ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।

ਸਾਹਿਤਕ ਵਟਾਂਦਰਾ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋ. ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਕਵੀ, ਚਿੰਤਕ ਤੇ ਸਮਾਲੋਚਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰਤਾ ਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸਰੋਕਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਹ ਅਨੁਵਾਦ ਤੇ ਸੰਪਾਦਨ ਕਾਰਜ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੁਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ. ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼, ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ’ਚ ਗੁਆਚ ਰਹੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤੜਪ ਹੈ। ਕਵੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਸੀਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ, ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਖੰਡ ਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ’ਚ ਪਰਿਵਾਰਕ, ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਤੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਗਰਮਾਹਟ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਉਕੇਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਵਿਚ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਵਿ-ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿੰਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨਾ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਭਾਵਾਂ, ਰਸ ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਢਾਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਸੂਖਮ-ਭਾਵੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਹਿੰਦੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜ ਤੇ ਪਰਵਾਹਪੂਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਕਵੀ ਦੇ ਮੂਲ ਬਿੰਬਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਛਪਾਈ, ਟਾਈਟਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਪੇਜ ਸੈਟਿੰਗ ਬਹੁਤ ਮਿਆਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕਾਰਜ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ’ਚ ਜੀਵੰਤ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਕੇਵਲ ਹੂਬਨਾਥ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਪੁਆਉਂਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਦੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕਲਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ, ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣਯੋਗ ਹੈ।

- ਜਸਵਿੰਦਰ ਦੂਹੜਾ