ਕਿਉਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਖਾਂਦੇ ਹੀ ਸਿਰ ’ਚ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ? ਸਮਝੋ 'ਬ੍ਰੇਨ ਫ੍ਰੀਜ਼' ਦਾ ਸੱਚ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਠੰਢੀ-ਠੰਢੀ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੱਕ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਖਾਣਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬਾਈਟ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ?

ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੈਕਿਊਰ ਐਂਡ ਆਸਥਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਜਨਰਲ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਡਾ. ਪ੍ਰਤੀਕ ਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ।

ਕੀ ਹੈ 'ਬ੍ਰੇਨ ਫ੍ਰੀਜ਼'?

ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ "ਬ੍ਰੇਨ ਫ੍ਰੀਜ਼" ਜਾਂ "ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਹੈਡੇਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਦ ਕੁਝ ਹੀ ਸੈਕੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਖਰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਠੰਢੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਵੇਂ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੋਲਡ ਡਰਿੰਕ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਯਾਨੀ ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੰਗੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸੇ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਦਰਦ ਦੇ ਸਿਗਨਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਟ੍ਰਾਈਜੈਮੀਨਲ ਨਰਵ ਦਾ ਕਨੈਕਸ਼ਨ

ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ 'ਟ੍ਰਾਈਜੈਮੀਨਲ ਨਰਵ' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨਾੜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੂੰਹ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾੜੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਦਿਮਾਗ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਆਈ ਠੰਢਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਸਿਰਦਰਦ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਹੈਡੇਕ' ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਤੰਤਰਿਕਾਵਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਰਦ ਮਾਈਗ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰਦ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕੀ ਕਰੀਏ?

ਉਂਝ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਦਰਦ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਜਿਹਾ ਨੁਸਖਾ ਅਜ਼ਮਾ ਸਕਦੇ ਹੋ- ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਤਾਲੂ 'ਤੇ ਲਗਾਓ ਜਾਂ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਠੰਢੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਰਦ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।

ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ ਇਸ 'ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਹੈਡੇਕ' ਤੋਂ?

ਇਸ ਦਰਦ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਠੰਢੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਲਓ। ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਬੁਰਕਾਂ ਲੈਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਠੰਢੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਿਗਲਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਾਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਢਾਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।