ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਿੱਖੇ ਪੱਥਰ? ਜਾਣੋ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅਸਲੀ ਵਜ੍ਹਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਟ੍ਰੇਨ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਵਿੰਗੇ-ਟੇਡੇ ਪੱਥਰ ਵਿਛਾਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ 'ਟ੍ਰੈਕ ਬੈਲਾਸਟ' (Track Ballast) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪੱਥਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਥਰ ਕਿਉਂ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਥਰ ਕਿਉਂ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਭਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡਣਾ: ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਭਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਟ੍ਰੇਨ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਪਟੜੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੇ ਸਲੀਪਰ ਇਕੱਲੇ ਉਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਪੱਥਰ ਉਸ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਸੋਖ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਟੜੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਧਸਦੀਆਂ।

ਪਟੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿਸਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ: ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਲੰਘਣ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਲੀਪਰ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਬੈਲਾਸਟ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਖੁਰਦਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪਟੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਖਿਸਕਣ ਨਾ ਦੇਣ।

ਟ੍ਰੈਕ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਸੋਖਣਾ: ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਟੜੀਆਂ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਧਸ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਾਸ ਦੇਣ ਲਈ ਬੈਲਾਸਟ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੱਥਰ ਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।

ਘਾਹ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ: ਜੇਕਰ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਉੱਗ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰੈਕ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਛਿਪ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਪਟੜੀ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਇੱਕ ਟ੍ਰੈਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਟ੍ਰੈਕ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਟੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਪੱਥਰ ਵਿਛਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਘਾਹ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ।

ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਰੌਲਾ ਘੱਟ ਕਰਨਾ: ਟ੍ਰੇਨ ਜਦੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਟੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਟੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਰਤ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕ ਅਬਜ਼ੌਰਬਰ (Shock Absorber) ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਈਬ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਟ੍ਰੇਨ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੋਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਖੁਰਦਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਦਰਅਸਲ, ਗੋਲ ਪੱਥਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਫਿਸਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਲੀਪਰ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਖੁਰਦਰੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਖਿਸਕਣ ਨਾ।