ਚਿਪਸ ਦੇ ਪੈਕੇਟ 'ਚ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਹਵਾ? ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚਿਪਸ ਦਾ ਪੈਕੇਟ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਚਿਪਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਚਿਪਸ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਹਵਾ ਕੋਈ ਆਮ ਗੈਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਚਿਪਸ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ, ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋਗੇ ਕਿ ਹਵਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਚਿਪਸ ਸਿੱਲ੍ਹੇ (soggy) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਵਾ ਕਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ।

ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਗੈਸ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਚਿਪਸ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ (Nitrogen) ਗੈਸ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ 78% ਇਸੇ ਗੈਸ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਗੈਸ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਰੰਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਬੂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ (react) ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਣੇ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਦ ਜਾਂ ਬਣਤਰ (texture) ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਖਾਣੇ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ?

ਜੇਕਰ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹਵਾ ਭਰੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਕਸੀਜਨ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚਿਪਸ ਤੋਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਬਦਬੂ ਆਉਣ ਲੱਗੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਕਸੀਡੇਸ਼ਨ (Oxidation) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਚਿਪਸ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਨਾਲ ਰਿਐਕਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਪਸ ਦਾ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਗੰਧ ਖ਼ਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਚਿਪਸ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ

ਚਿਪਸ ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਅਤੇ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਬਾਅ ਪੈਣ ਨਾਲ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਤੋਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਚਿਪਸ ਦੇ ਪੈਕੇਟਾਂ ਨੂੰ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਟੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਚਿਪਸ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਸ ਪੈਕੇਟ ਨੂੰ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਨ ਜਾਂ ਏਅਰਬੈਗ (airbag) ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਪੈਕੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਿਪਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਅਤੇ ਕੁਰਕੁਰੇ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣਾ

ਆਮ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ (humidity) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਪਸ ਸਿੱਲ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਨਾਇਟ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਪੈਕੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਮੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿਪਸ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸਪੀ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਖਾਣੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ ਵਜ੍ਹਾ

ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਿਪਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਿਖਿਆ ਨੈੱਟ ਵੇਟ (Net Weight) ਸਿਰਫ਼ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚਿਪਸ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਜੇਕਰ ਨੈੱਟ ਵੇਟ 20 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੈਕੇਟ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ 20 ਗ੍ਰਾਮ ਚਿਪਸ ਹੀ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਹਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਿਪਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ।