ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬਿੱਠ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਇਹ ਜਾਨਲੇਵਾ ਫੰਗਸ! ਸਿੱਧਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕਰਦੈ ਹਮਲਾ

ਅਨੂਪ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਚਮਗਿੱਦੜ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਬਿੱਠ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਪਨਪਣ ਵਾਲਾ ਹਿਸਟੋਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕੈਪਸੂਲੇਟਮ (Histoplasma Capsulatum) ਫੰਗਸ ਇਨਸਾਨਾਂ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ ਦਿਮਾਗ, ਅੱਖਾਂ, ਲਿਵਰ ਸਮੇਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ 'ਚ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅੱਖ 'ਚ ਮਿਲੇ ਦੁਰਲੱਭ ਹਿਸਟੋਪਲਾਜ਼ਮਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਇਸ ਫੰਗਲ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਈ ਵਾਰ ਟੀਬੀ (TB) ਜਾਂ ਆਮ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ

ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਐਂਟੀ-ਫੰਗਲ ਦਵਾਈਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਚੈਸਟ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਡਾ. ਉੱਜਵਲ ਪਾਰਖ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹਲਕਾ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ (Immunity) ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਇਹ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦਿਮਾਗ, ਅੱਖਾਂ, ਲਿਵਰ, ਅਸਥੀ ਮੱਜਾ (Bone Marrow), ਲਿੰਫ ਨੋਡਜ਼ (ਲਸੀਕਾ ਗ੍ਰੰਥੀ) ਤੇ ਐਡਰੀਨਲ ਗਲੈਂਡ ਤਕ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ 'ਚ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। PSRI ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਡਾ. ਨੀਤੂ ਜੈਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਫੰਗਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ 'ਚ ਪਨਪਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚਮਗਿੱਦੜ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ, ਗੋਦਾਮਾਂ, ਤਹਿਖ਼ਾਨਿਆਂ, ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੂਖਮ ਕਣ ਹਵਾ 'ਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਵਾਤਾਵਰਨ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਿਸਟੋਪਲਾਜ਼ਮਾ ਕੈਪਸੂਲੇਟਮ ਦਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਤਰਾ?

HIV ਇਨਫੈਕਟਿਡ ਮਰੀਜ਼

ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਮਰੀਜ਼

ਅੰਗ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਮਰੀਜ਼

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸਟੀਰੌਇਡ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼

ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ

ਲੱਛਣ

ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤਕ ਖੰਘ ਬਣੀ ਰਹਿਣਾ

ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਠੰਢ ਲੱਗਣਾ

ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ

ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਜਕੜਨ

ਅੱਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ

ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਣਾ

ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਰਤੋ ਇਹ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ

ਜਿੱਥੇ ਚਮਗਿੱਦੜ ਜਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਸਫ਼ਾਈ ਜਾਂ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ N-95 ਮਾਸਕ ਅਤੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਧੂੜ ਉੱਡਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਫ਼ਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਲਓ।

ਪੁਰਾਣੇ ਬੰਦ ਭਵਨਾਂ, ਤਹਿਖ਼ਾਨਿਆਂ ਤੇ ਗੋਦਾਮਾਂ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਓ।

ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ 'ਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖ਼ੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।