ਲਾਲ 'ਤੇ ਰੁਕਣਾ, ਹਰੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣਾ... ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਤੇ ਕੀ ਹੈ ਇਹਨਾਂ 3 ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ?

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਾਂ ਅਮੀਰ ਇਨਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੱਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. (VIP) ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਿਕਲੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਹੋ ਹੈ ਦੇਸ਼-ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਸਭ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਰਹੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਲਾਲ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਬੱਤੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ

ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਸਾਲ 1868 ਵਿੱਚ 10 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਰੰਗ ਹਰਾ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੈਸ ਆਧਾਰਿਤ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਬਣੀ ਇਸ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਦੀ ਖੋਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੇਲਵੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਜੇ.ਪੀ. ਨਾਈਟ (J.P. Knight) ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਪੀਲੀ ਲਾਈਟ ਕਦੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਈ?

ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਪੀਲੀ ਲਾਈਟ ਦੀ, ਤਾਂ ਸਾਲ 1920 ਵਿੱਚ ਡੇਟ੍ਰੋਇਟ ਦੇ ਵਿਲੀਅਮ ਪੋਟਸ (William Potts) ਨਾਂ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਰ-ਪਾਸੜ (Four-way) ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਣਾਈ।

ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ

ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਹੀ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ: ਲਾਲ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਪੀਲਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਹੀ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਕਿਉਂ ਹੋਏ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ:

ਲਾਲ ਰੰਗ:

ਲਾਲ ਰੰਗ ਕਿਤੇ ਵੀ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਰੁਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਸਟਾਪ' (Stop) ਦਾ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵੇਵ-ਲੈਂਥ (Wavelength) ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਇਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਲਾਲ ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਲਈਏ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਰੰਗ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਰਾ ਰੰਗ:

ਕਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਮਤਲਬ ਰੁਕਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚੱਲਣ ਲਈ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਹਰਾ ਰੰਗ ਹੀ ਕਿਉਂ? ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ਲਤ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਰੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (Psychology) ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹਰਾ ਰੰਗ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਵਿੱਚ 'ਗੋ' (Go) ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟ ਦਾ ਇਹ ਰੰਗ ਸਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੀਲਾ ਰੰਗ:

ਸੜਕ 'ਤੇ ਦਿਸ ਰਹੀ ਪੀਲੀ ਲਾਈਟ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਧੀਮੀ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਹੱਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਰੰਗ ਬਦਲਾਅ (Transition) ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰੰਗ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਿੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।