ਤਾਕਤਵਰ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਬੇਅਸਰ! ICMR ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ, ਛੋਟੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਖ਼ਤਰਾ ਸਰਦੀ, ਖੰਘ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਇਹ ਆਦਤ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਹੈ।
Publish Date: Sun, 22 Nov 2026 02:44 PM (IST)
Updated Date: Sun, 22 Nov 2026 02:52 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਸਰਦੀ, ਖੰਘ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੇ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਇਹ ਆਦਤ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਡੀਕਲ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਤੁਹਾਡੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਹੈ।
ICMR ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਅਸਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ’ਤੇ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ
ICMR ਦੇ 'ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਸਰਵੇਲੈਂਸ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਨੈੱਟਵਰਕ' ਨੇ ਸਾਲ 2025 ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੂਰਿਨ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (UTI) ਅਤੇ ਨਿਮੋਨੀਆ ਵਰਗੀਆਂ ਆਮ ਪਰ ਤਕਲੀਫ਼ਦੇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 'ਸੇਫੋਟੈਕਸਿਮ' (Cefotaxime) ਨਾਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 'ਈ. ਕੋਲਾਈ' ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ’ਤੇ ਇਸ ਦਵਾਈ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 18.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ।
ਜਦੋਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ 'ਬ੍ਰਹਮਅਸਤਰ' ਵੀ ਹੋਣ ਲੱਗਣ ਫੇਲ੍ਹ ਮੈਡੀਕਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ 'ਕਾਰਬਾਪੇਨੇਮਸ' ਵਰਗੀਆਂ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਕਲੇਬਸੀਏਲਾ ਨਿਮੋਨੀਆ: ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ’ਤੇ ਹੁਣ 'ਕਾਰਬਾਪੇਨੇਮਸ' ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਕਤਵਰ ਦਵਾਈਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ (ਕਰੀਬ 33%) ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਰ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
- ਐਸੀਨੇਟੋਬੈਕਟਰ ਬੌਮਨੀ: ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਨਿਮੋਨੀਆ ਜਾਂ ਬਲੱਡਸਟ੍ਰੀਮ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ 91.1% ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਸ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ’ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦਵਾਈ 'ਕਾਰਬਾਪੇਨੇਮਸ' ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ।
ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਖ਼ਤਰਾ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਚੋਣਵੇਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ, ਤਾਂ ICMR ਦੇ ਡਿਸਕ੍ਰਿਪਟਿਵ ਰਿਸਰਚ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਕਾਮਿਨੀ ਵਾਲੀਆ ਦਾ ਬਿਆਨ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਗ਼ਲਤਫ਼ਹਿਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਬੇਅਸਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਛੋਟੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ। 'ਈ. ਕੋਲਾਈ' ਬੈਕਟੀਰੀਆ ’ਤੇ 'ਸੇਫਟ੍ਰਿਆਕਸੋਨ' ਨਾਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਾ ਅਸਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਵੱਡੇ (ਕੈਟਾਗਰੀ-I) ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਵਾਈ 39.8% ਅਸਰਦਾਰ ਰਹੀ।
- ਦਰਮਿਆਨੇ (ਕੈਟਾਗਰੀ-II) ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਕੇ 28% ਰਹਿ ਗਈ।
- ਜਦਕਿ ਛੋਟੇ (ਕੈਟਾਗਰੀ-III) ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਵਾਈ ਸਿਰਫ਼ 11.5% ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਸਰ ਦਿਖਾ ਸਕੀ।
ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾ ਖਰੀਦੋ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਹੋਣ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਭਰਿਆ ਰਵੱਈਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 18 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 'ਵਿਸ਼ਵ ਐਂਟੀਮਾਈਕ੍ਰੋਬੀਅਲ ਰੇਜ਼ਿਸਟੈਂਸ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਫ਼ਤੇ' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣਾ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਵਾਈਆਂ ਲਿਖਣਾ ਹੀ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।