ਪੇਰੈਂਟਿੰਗ ਅਲਰਟ: ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਫੋਨ ਦੇਖੇ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਖਾਣਾ? ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦੀ ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਚਿੜਚਿੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਨਖਰੇ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਫੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨਾ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵੀ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਫੜਾਉਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝੀਏ।

ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਰਿਸਰਚ (ਖੋਜ)?

ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਮਾਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਛੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ 210 ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟੱਡੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ 9 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਗਈ।

ਸਟੱਡੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਬੱਚੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਜਾਂ ਟੈਬਲੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੈਲਫ ਕੰਟਰੋਲ (ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਥਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ

ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਾਇਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰ ਇਸਨੂੰ 'ਡਿਸਪਲੇਸਮੈਂਟ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇਸ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਫਾਸਟ-ਫਾਰਵਰਡ ਰੀਲਜ਼ ਨਾਲ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਬਰ

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਰੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਟ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਫਾਸਟ-ਫਾਰਵਰਡ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਥੈਰੇਪਿਸਟਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਆਦਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਬਰ (ਧੀਰਜ) ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਹਨ।

ਇਸ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਫੋਕਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ-ਗੱਲ 'ਤੇ ਚਿੜਚਿੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੜ੍ਹਾਈ-ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਬੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ 2,857 ਬੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ 10 ਸਟੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਟੱਡੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 0 ਤੋਂ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2.22 ਘੰਟੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜਦਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾ ਸਿਰਫ਼ 1.2 ਘੰਟੇ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਵ ਬੱਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲਿਮਿਟ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਚੌਤਰਫਾ ਹਮਲਾ

ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਵਧਣ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ:

ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣਾ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੱਚੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘੁਲਣਾ-ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਪਾ ਰਹੇ।

ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਵਹਾਰਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।