ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋਣਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹੈ? ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ- ਕਿਸ ਦੇ ਜੀਨਸ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਸਰ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, onlymyhealth। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਚਾਹਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਲਾਨਿੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੀ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਇਸ 'ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਮਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦਾ? ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਮਿਲੀ ਹਿਸਟਰੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ? ਆਓ ਕਲਾਊਡਨਾਈਨ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਸੀਨੀਅਰ ਡਾਕਟਰ ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

ਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਡਾ. ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਨਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਿਤਾ ਦਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਹੈ ਜੋ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਹਾਈਪਰ ਓਵੂਲੇਸ਼ਨ: ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 'ਹਾਈਪਰ ਓਵੂਲੇਟ' ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਹਵਾਰੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਡੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਅੰਡੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ (ਟਵਿਨ ਪ੍ਰੈਗਨੈਂਸੀ) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ

ਡਾ. ਨਿਧੀ ਅਗਰਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

ਫ੍ਰੈਟਰਨਲ ਟਵਿਨਸ (Fraternal Twins): ਇਹ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਲੜਕੇ, ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਲੜਕਾ-ਲੜਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਖਣ। ਇਹ ਕੇਸ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਆਈਡੈਂਟੀਕਲ ਟਵਿਨਸ (Identical Twins): ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਫਰਟੀਲਾਈਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ (Rare) ਹਨ। ਇਹ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਤਰਤੀਬੀ (Random) ਚੋਣ ਹੈ ਜੋ 1000 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3-4 ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪੀੜ੍ਹੀ ਛੱਡਣ (Generation Skip) ਦਾ ਮਿੱਥ

ਡਾ. ਅਗਰਵਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਿੱਥ (ਭੁਲੇਖਾ) ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਗੁਣ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਾਂ (ਦਾਦੀ) ਵੱਲੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਜੈਨੇਟਿਕਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਖਾਸ ਖਿਆਲ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਆਮ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਾਰ ਚੈੱਕਅੱਪ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।