ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਤੇ ਈਅਰਫ਼ੋਨ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਬੋਲੇਪਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ! ਜਾਣੋ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਹਨ ਜ਼ਰੂਰੀ

ਲਾਈਫ਼ਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੌਕੇਟ ਲਾਂਚ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਜੇਕਰ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਸਾਡੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?

ਕੰਨ ਯਾਨੀ ਈਅਰਡ੍ਰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਕੋਕਲੀਆ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੈੱਲਜ਼ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰੇਸ਼ੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੇਸ਼ੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਹੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰੇ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:

ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ: ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਸਰੀ ਸੈੱਲਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤੇਜ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸੈਂਸਰੀ ਸੈੱਲਜ਼ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸਥਾਈ ਬੋਲਾਪਣ ਯਾਨੀ 'ਟਿਨਿਟਸ' (Tinnitus) ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਜਾਂ ਸੀਟੀ ਵੱਜਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੈਂਸਰੀ ਸੈੱਲਜ਼ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਵੀ ਬੋਲਾਪਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨ: ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਬੋਲਾਪਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੋਜ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 35 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5 ਅਰਬ ਲੋਕ, ਜੋ ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਜਾਂ ਈਅਰਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਗਾਣੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

• ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਈਅਰਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵੋਲਿਊਮ 60% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਕਰੋ।
• ਨੋਇਜ਼ ਕੈਂਸਲੇਸ਼ਨ (Noise Cancellation) ਹੈੱਡਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
• ਅਜਿਹੇ ਐਪਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ ਜੋ ਵੋਲਿਊਮ ਲਿਮਿਟ ਨੂੰ ਮਾਨੀਟਰ ਕਰਨ।
• ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੁਣੋ।
• ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੌਲਾ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋਵੇ।
• ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਂ ਕੰਸਰਟ ਵਿੱਚ ਸਪੀਕਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।