ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਣ ਤਾਂ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼

ਨਈਦੁਨੀਆ, ਹੈਲਥ ਡੈਸਕ। ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮਹੀਨਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁਲਾਬੀ ਰਿਬਨ, ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਚਰਚਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਅਕਸਰ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 0.5 ਤੋਂ 1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਾਮਲੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰੈਸਟ ਟਿਸ਼ੂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਟਿਸ਼ੂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੰਢ, ਨਿੱਪਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਸੋਜ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਰਦ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪਲਾਸਟਿਕ ਸਰਜਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ 60 ਤੋਂ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਕੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਗੰਢ ਕੈਂਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਬਣਨ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਨੇਕੋਮਾਸਟੀਆ (Gynecomastia) ਇੱਕ ਆਮ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰੈਸਟ ਟਿਸ਼ੂ ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਇਨੇਕੋਮਾਸਟੀਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਵਧਦੀ ਉਮਰ, ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਗੰਢ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਗਾਇਨੇਕੋਮਾਸਟੀਆ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ—

ਗੰਢ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ: ਬ੍ਰੈਸਟ ਜਾਂ ਨਿੱਪਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਵੀਂ ਗੰਢ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।

ਨਿੱਪਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਨਿੱਪਲ ਦਾ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਧਾਰਨ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਾ।

ਨਿੱਪਲ ਵਿੱਚੋਂ ਰਸ ਨਿਕਲਣਾ: ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ੂਨ ਮਿਲਿਆ ਤਰਲ ਨਿਕਲਣਾ।

ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: ਛਾਤੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ’ਤੇ ਟੋਏ ਪੈਣਾ, ਸੁੰਗੜਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸਧਾਰਨ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ।

ਸੋਜ ਜਾਂ ਦਰਦ: ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਜ, ਗੰਢ ਜਾਂ ਅਸਧਾਰਨ ਦਰਦ ਹੋਣਾ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਬਦਲਾਅ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਜੇਕਰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਗੰਢ, ਨਿੱਪਲ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਨਿਕਲਣ, ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਕੱਛ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਦਰਦ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਗੰਢ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਡਾਕਟਰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਇਮੇਜਿੰਗ ਟੈਸਟ ਜਾਂ ਬਾਇਓਪਸੀ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਰ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਭਾਵੇਂ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।