ਮਠਿਆਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਘੱਟ! ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 'ਚ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਿੱਠਾ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਖੰਡ, ਨਮਕ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
Publish Date: Mon, 26 Oct 2026 11:42 AM (IST)
Updated Date: Mon, 26 Oct 2026 12:01 PM (IST)
ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਲੱਡੂ, ਕਾਜੂ ਕਤਲੀ, ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਅਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਘਰ ਮਹਿਕ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।
ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਤਲੀਆਂ-ਭੁੰਨੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈ ਦਾ ਖ਼ੂਬ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਜਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ।
ਆਖ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ? ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਿੱਠਾ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਖੰਡ, ਨਮਕ ਜਾਂ ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਲੂਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਘਣੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੱਥਰੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਰਾਬ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ, ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਅਤੇ ਗਾਊਟ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ 5 ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਸਰੀਰ ਅਕਸਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਪੇਟ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਲੱਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਲਣ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਜਲਣ ਜਾਂ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਬੂ ਜਾਂ ਖ਼ੂਨ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬਦਬੂ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ।
ਦਰਦ ਨਾਲ ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਮਤਲੀ: ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਅ ਕੱਚਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਣਾ।
ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਬੁਖ਼ਾਰ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਸਬੰਧੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਣਾ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ: ਪਿੱਠ, ਪੇਟ ਦੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂ ਲੱਕ ਵਿੱਚ ਤੀਬਰ ਦਰਦ ਹੋਣਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣ।
ਜੇ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ ਅਤੇ ਉਲਟੀਆਂ ਵੀ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੋ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ? ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਣਾਓ ਆਪਣੀ ਆਦਤ: ਦਿਨ ਭਰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਰਹੋ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ 8 ਤੋਂ 10 ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੋੜ ਮੌਸਮ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦਾ ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਸੀਮਤ ਰੱਖੋ: ਦਿਨ ਭਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਖਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਰੱਖੋ। ਮਿੱਠੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਸਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ: ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 30 ਮਿੰਟ ਸੈਰ ਜਾਂ ਹਲਕੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ। ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਆਦਤ ਹੈ।
ਦਰਦ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਨਕਿਲਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਨਾ ਰਹੋ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਿਡਨੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਕਦੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਹੈ ਇਲਾਜ? ਜੇ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਠੰਢ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।
ਡਾਕਟਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ। ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਜਾਂ ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਸ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ ਪੱਥਰੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਰਦ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇ ਪੱਥਰੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਸ਼ੌਕ-ਵੇਵ ਲਿਥੋਟ੍ਰਿਪਸੀ’ ਜਾਂ ਐਂਡੋਸਕੋਪਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣਾ। ਢੁੱਕਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਡਨੀ ਸਟੋਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਹੋਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਰੋ।
ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ: ਡਾ. ਡੀ.ਆਰ. ਧਵਨ, ਮਣੀਪਾਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਜੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਯੂਰੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ।