ਮੌਨਸੂਨ 'ਚ ਵਧ ਰਿਹੈ Influenza-A ਤੇ COVID-19 ਵਰਗੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ, ਮਾਮੂਲੀ ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਸਮਝ ਕੇ ਨਾ ਕਰੋ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਮੌਨਸੂਨ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ (Respiratory Infections) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉਛਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ-ਏ (Influenza-A), ਕੋਵਿਡ-19 (Covid-19) ਅਤੇ ਐੱਚ1ਐੱਨ1 (H1N1) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ।

ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਰਦੀ-ਜ਼ੁਕਾਮ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਡਾ. ਪ੍ਰਦੀਪ ਬਜਾਦ (ਸੀਨੀਅਰ ਕੰਸਲਟੈਂਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ) ਤੋਂ ਜਾਣੀਏ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕਿਉਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ?

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪਨਪਣ (ਫੈਲਣ) ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ, ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਪਬਲਿਕ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਵਰਗੀਆਂ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ (Ventilation) ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਖੰਘਣ, ਛਿੱਕਣ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕਿਹੜੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ-ਏ, ਐੱਚ1ਐੱਨ1 ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੇ ਲੱਛਣ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸਰੀਰ ਦਰਦ, ਸਿਰਦਰਦ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬੰਦ ਨੱਕ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟੀ ਜਾਂ ਡਾਇਰੀਆ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੱਛਣ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਖ਼ੁਦ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਾ?

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਘੱਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ-ਏ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀ ਵੈਕਸੀਨ ਲਗਵਾਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵੈਕਸੀਨ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਾਸਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ (Hygiene) ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਧੋਵੋ ਜਾਂ ਸੈਨੀਟਾਈਜ਼ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਮਾਰ ਹੈ ਜਾਂ ਖੰਘ-ਛਿੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਲਓ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਦੇਖਾ ਨਾ ਕਰੋ।