ਸਾਵਧਾਨ: ਜੋ ਕੰਮ ਕਦੇ ਸੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦ, ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਬੋਰਿਅਤ? ਹੋ ਸਕਦੈ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹੋ? ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੂਖਮ ਬਦਲਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

ਡਾ. ਵਿਨੀਤ ਸੂਰੀ (ਸੀਨੀਅਰ ਨਿਊਰੋਲਾਜਿਸਟ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਿੱਲੀ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ 25-30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਰਵ ਸੈੱਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਓ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਹੁਣ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਲੋਕ Google ’ਤੇ ਸਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਜਾਂ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਹਰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਸੂਚੀ ਲੈ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਥੈਰੇਪੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋਖ਼ਮ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰਨ ਹਨ ਕਈ

ਜੇਕਰ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅਸਧਾਰਨ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰੀਜ਼ 60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਜੈਨੇਟਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਿਮਾਗ ’ਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗਣ, ਟਿਊਮਰ ਜਾਂ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਵੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇਖਣਾ ਪਸੰਦ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਅੱਜ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਸਮਝ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਬਰਸ਼ ’ਤੇ ਟੂਥਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹਰ ਮਾਮਲਾ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ

ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ।

ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ।

ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣਾ।

ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਉਣਾ।

ਥਾਵਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਣਾ।

ਤਸਵੀਰਾਂ ਜਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਣਾ ਆਦਿ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ

ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਵਧਾਓ। ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰੋ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਟਾਈਮ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਓ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰੋ।

ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਲਕੋਹਲ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਰਹੋ।

ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਰਹੋ।

ਨੋਟ: ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਲਜ਼ਾਈਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।