ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਯੋਗਾਸਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਡਾਇਜੈਸਟਿਵ ਸਿਸਟਮ) ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਯੋਗਾਸਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਣਹੈਲਦੀ ਲਾਈਫ ਸਟਾਈਲ, ਅਣਹੈਲਦੀ ਫੂਡਜ਼ ਅਤੇ ਤਣਾਅ (ਸਟ੍ਰੈਸ) ਕਾਰਨ ਕਬਜ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਕਬਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਲਸ, ਸਿਰਦਰਦ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਯੋਗਾਸਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਡਾਇਜੈਸਟਿਵ ਸਿਸਟਮ) ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕੁਝ ਯੋਗਾਸਨਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ-
ਸੇਤੂਬੰਧਾਸਨ
ਇਸ ਆਸਨ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਿਜ ਪੋਜ਼' ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਸੇਤੂ (ਪੁਲ) ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਸੁਧਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਾਲਾਸਨ
ਮਾਲਾਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਮਾਲਾ ਮੁਦਰਾ' ਅਤੇ 'ਸਕੁਐਟ ਪੋਜ਼' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਯੋਗਾਸਨ ਹੈ ਜੋ ਪੈਲਵਿਕ ਫਲੋਰ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੈਲਵਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਮਲ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ਚਿਮੋਤਾਨਾਸਨ
ਇਸ ਨੂੰ ਬੈਠ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਝੁਕਣਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਝੁਕਣ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਹਲਕਾ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਜਰੀਆਸਨ ਅਤੇ ਬਿਟੀਲਾਸਨ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਸਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਵਨਮੁਕਤਾਸਨ
ਪਵਨਮੁਕਤਾਸਨ, ਜੋ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਂਦਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ (ਟੌਕਸਿਨ) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਰਧਮਤਸੇਂਦ੍ਰਾਸਨ
ਇਸ ਆਸਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਅਤੇ ਮੋੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭੁਜੰਗਾਸਨ
ਇਸ ਆਸਨ ਨਾਲ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਆਸਨ ਪਾਚਨ ਰਸਾਂ ਦੇ ਰਿਸਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਕਬਜ਼, ਅਪਚ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।