ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਤੇ ਖ਼ਰਾਬ ਪੋਸਚਰ ਬਣ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਿਖਾਓ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਟੌਕਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਇਹ ਆਦਤਾਂ

ਪ੍ਰੇਟ੍ਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬ ਮੁਦਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਠ, ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ, ਹਿਲਜੁਲ ਕਰਨ, ਐਰਗੋਨੋਮਿਕਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਡਬਲਯੂਪੀਏਪੀ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ

ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟਸ (ਆਈਏਪੀ) ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵੈਸਟਰਨ ਪੈਸਿਫਿਕ (ਡਬਲਯੂਪੀਏਪੀ) ਖੇਤਰੀ ਸੰਮੇਲਨ 2026 ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਯਸ਼ੋਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ 32 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਜਤਾਈ ਗਈ ਚਿੰਤਾ

ਆਈਏਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਡਬਲਯੂਪੀਏਪੀ ਖੇਤਰੀ ਸੰਮੇਲਨ 2026 ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਸੰਜੀਵ ਕੇ. ਝਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ’ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟੇ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣਾ, ਇੱਕੋ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝੁਕਣਾ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹਿਲਜੁਲ ਕਰਨਾ, ਸਹੀ ਪੋਸਚਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹੜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂ ਸਾਬਤ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗਰਦਨ ਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਟਾ-ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹੜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿਚਕਾਰ ਹਲਕਾ ਸਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਕ੍ਰੀਨ ਆਦਤਾਂ ਸਿਖਾਉਣੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਕ੍ਰੀਨ ਆਦਤਾਂ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਬਦਲਣਾ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਲਈ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣਾ, ਢੁਕਵੀਂ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਰੋਕਥਾਮ ਵਾਲੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਸਬੰਧੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰੇਕ ਲੈਣ, ਉਮਰ ਮੁਤਾਬਕ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਨ, ਐਰਗੋਨੋਮਿਕ ਬੈਠਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਬੈਠਣ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦਰਦ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਜਲਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਅਸਰ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਦਰਾ (ਪੋਸਚਰ) ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 5 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਅਤੇ ਸਿਰ-ਗਰਦਨ ਦੀ ਮੁਦਰਾ (ਕ੍ਰੇਨੀਓਸਰਵਾਈਕਲ ਪੋਸਚਰ) ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਸਮੇਂ।

ਡਬਲਯੂਪੀਏਪੀ 2026 ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਰੁਚੀ ਵਰਸ਼ਣੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੁੱਝੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੋਹ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।”